Peruda çimu halkyna degişli iki kilometrlik dabara ýoly tapyldy

  • 04.03.2026 14:33
  • 1.7k+

Arheologlar Perunyň demirgazyk bölegindäki Çikama jülgesinde çimu halky tarapyndan 1100–1470-nji ýyllar aralygynda döredilen iki kilometrlik geoglif (ýeriň ýüzüne çekilen äpet uly surat), ybadathana meýdançasy we 100 gektardan gowrak gadymy ekerançylyk ýerini tapdylar.

Binagärlik toplumynyň esasy bölegi daş bilen düşelen dabaraly ýol hasaplanýar. Bu ýol jülgelerden geçip, berkitmeli Serra-Leskano galasyny meýdanlar bilen baglanyşdyrýar we Serra-Tres-Krusese tarap uzalyp gidýär.

«Bu çimu halkynyň ýaşaýyş ýerleriniň iň aýdyň mysalydyr. Bu ýerde infrastruktura mukaddes ýerleri we ekerançylyk zolaklaryny gönümel baglanyşdyrýar»  diýip, arheolog Genri Tantalean belleýär. Şeýle-de daglaryň depeleri ýerli mukaddeslikler hökmünde çykyş edip, dabaraly ýoly landşaft we meýdanlar bilen birleşdirip bilerdi diýlen çaklama hem bar.

Alymlar dronlaryň kömegi bilen meýdanlaryň 100 gektardan gowrak ýeri tutýandygyny, olaryň Uly Kumbre kanalyndan suw alýandygyny anykladylar. Meýdanlarda daşdan ýasalan kätmenler hem tapyldy. Topragyň nusgalaryny bolsa onda ozal näme ösdürilip ýetişdirilendigini anyklamak üçin seljermäge iberildi.

Toplumyň merkezi meýdançasynda geçirilen dabaralar din bilen ekerançylygyň berk baglanyşyklydygyny görkezýär. Häzirki zaman tehnologiýalary bu ýadygärligi ýokary takyklykda bellige almaga mümkinçilik berdi. Ýöne adamlaryň hereketleriniň artmagy onuň goralmagyna howp salar diýen aladany döredýär.


düýn 16:47
5.8k+

«Göribiň gözi çyksyn!»: Türkiýedäki 1500 ýyllyk mozaikadan şeýle ýazgy tapyldy

Türkiýäniň Ortaýer deňziniň kenaryndaky gadymy Siedra şäherinde arheologlar takmynan 1500 ýyllyk, gowy saklanan we gadymy grek dilinde degişmeli ýazgylar ýazylan mozaikany tapdylar. Onuň ýüzünde «Göribiň gözi çyksyn...

22.03.2026 03:03
2.3k+

Patyşalar jülgesinde syýahatçylaryň iki müň ýyl öň galdyran ýazgylary tapyldy

Müsüriň Patyşalar jülgesinde barlagçylar takmynan iki müň ýyl ozal syýahatçylar tarapyndan galdyrylan gadymy diwar ýazgylaryny tapdylar. Hindi dillerindäki bu ýazgylary biziň eýýamymyzyň I–III asyrlaryna degişli diýip hasaplaýarlar...

21.03.2026 09:01
5.6k+

ABŞ-da muzeýe gelenler 10 müň ýyllyk mamontyň gyýagyny döwdüler

​ABŞ-da muzeýe gelen iki sany erkek kişi takmynan 10 müň ýyllyk taryhy bolan we gymmaty 200 müň dollar diýlip bahalandyrylýan mamontyň gyýagyny döwdüler. Bu ýakymsyz waka barada New York Post neşiri habar berýär...

18.03.2026 15:28
4.1k+

Alymlar 500 ýyllyk ýadygärlikde adaty göze ilmeýän geň şekilleri tapdylar

«Barlagçylar Gwadulupaly Tilmada, ýagny Merýem enäniň şekili çekilen kaktus süýüminden taýýarlanylan ýapynjada adatdan daşary bir aýratynlygy ýüze çykardylar. Surat sanly ulgam arkaly ulaldylanda, onuň içinde 13 sany örän kiçijik adamyň ýüz şekiliniň bardygy belli boldy» diýip, Daily Mail neşiri ýazýar...