Ýabany totyguşlar özara «gepleşikde» çylşyrymly sintaksis düzgünlerini ulanýarlar

  • 22.02.2026 09:10
  • 2.3k+

Sary boýunly amazonlar (totyguşlaryň seýrek duş gelýän Amazona auropalliata görnüşi) ýabany tebigatda wokal duetlerini emele getirenlerinde çylşyrymly sintaksisi ulanýarlar. Bu barada Journal of Avian Biology neşiri habar berýär.
Amerikan we irlandiýaly biologlar üç ýylyň dowamynda Kosta-Rikanyň tokaýlarynda bu guşlaryň 13 jübütiniň höwürtge ýerlerini goraýan wagtyndaky özüni alyp barşyny öwrendiler.
Ýazgylaryň syryny açmak üçin hünärmenler aslynda edebi eserleri statistiki seljermek üçin niýetlenen Voyant Tools programmasyny ulandylar. Barlagçylar berk düzgünler esasynda birleşýän signallaryň 36 görnüşinden ybarat bolan leksikony anykladylar. Matematiki seljerme sesleriň yzygiderliligini düzýän 19 sany «oňyn baglanyşyk» we belli bir ses yzygiderliligini gadagan edýän 4 sany «otrisatel birleşik» düzgüniniň bardygyny tassyklady.
Signallaryň 25%-i diňe belli bir jynsdaky guşlar tarapyndan çykarylýar, 31%-i bolsa iki jynsa-da degişli häsiýete eýedir. Guşlar habarlary göni gatnaşyk wagtynda düzýärler: jikme-jik öwrenilen 52 sany ýazgynyň diňe ikisi birmeňzeş bolup çykdy.
Bu barlag totyguşlarda tükeniksiz mukdardaky sazlaşygy döretmäge mümkinçilik berýän açyk aragatnaşyk ulgamynyň bardygyny subut edýär. Alymlar bu görnüşiň ýok bolmagy bilen, sosial öwreniş arkaly nesilden-nesle geçýän özboluşly ses medeniýetiniň hem ýitip gidýändigini belleýärler.


şu gün 16:16
1.1k+

Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň döreýşini surata düşürdiler

Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň — örän güýçli magnit meýdany bolan neýtron ýyldyzynyň döreýşine tomaşa etdiler. Bu açyş magnetarlaryň aşa ýagty täze ýyldyzlary energiýa bilen üpjün edýändigi baradaky 16 ýyllyk teoriýany tassyklady...

düýn 19:52
2.3k+

Alymlar Gün partlamalaryny onuň sesinden çaklamagy öwrendiler

Birmingem we Ýel uniwersitetleriniň alymlary Güne 40 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda edilen gözegçilikleriň netijesinde toplanan maglumatlary seljerdiler. Olar onuň akustiki titremeleriniň ýyldyzyň içinde bolup geçýän prosesleri öňünden çaklamakda ulanylyp bilinjekdigi baradaky netijä geldiler...

11.03.2026 15:23
8.2k+

Ýaponiýadaky täze açyş saçyň düşmegine garşy netijeli bejerginiň salgysyny berdi

Ýaponiýanyň RIKEN instituty we OrganTech biotehnologiýa kompaniýasynyň alymlary saçyň üznüksiz ösmegini üpjün edýän öýjükleriň ozal näbelli bolan görnüşini tapdylar. Barlagyň netijeleri Biochemical and Biophysical Research Communications atly ylmy žurnalda çap edildi...

10.03.2026 11:37
2.1k+

Her planetanyň öz owazy bar: NASA teleskop maglumatlaryny saza öwürdi

NASA-nyň hünärmenleri «Çandra» obserwatoriýasy tarapyndan alnan Ýupiter, Saturn we Uran planetalarynyň şekillerini owaz sazlaşygyna öwürdiler. Ýakynda bolup geçen planetalaryň parady döwründe ýygnalan bu ylmy maglumatlar sonifikasiýa arkaly audio görnüşine getirildi...