Ýabany totyguşlar özara «gepleşikde» çylşyrymly sintaksis düzgünlerini ulanýarlar

  • 22.02.2026 09:10
  • 2.4k+

Sary boýunly amazonlar (totyguşlaryň seýrek duş gelýän Amazona auropalliata görnüşi) ýabany tebigatda wokal duetlerini emele getirenlerinde çylşyrymly sintaksisi ulanýarlar. Bu barada Journal of Avian Biology neşiri habar berýär.
Amerikan we irlandiýaly biologlar üç ýylyň dowamynda Kosta-Rikanyň tokaýlarynda bu guşlaryň 13 jübütiniň höwürtge ýerlerini goraýan wagtyndaky özüni alyp barşyny öwrendiler.
Ýazgylaryň syryny açmak üçin hünärmenler aslynda edebi eserleri statistiki seljermek üçin niýetlenen Voyant Tools programmasyny ulandylar. Barlagçylar berk düzgünler esasynda birleşýän signallaryň 36 görnüşinden ybarat bolan leksikony anykladylar. Matematiki seljerme sesleriň yzygiderliligini düzýän 19 sany «oňyn baglanyşyk» we belli bir ses yzygiderliligini gadagan edýän 4 sany «otrisatel birleşik» düzgüniniň bardygyny tassyklady.
Signallaryň 25%-i diňe belli bir jynsdaky guşlar tarapyndan çykarylýar, 31%-i bolsa iki jynsa-da degişli häsiýete eýedir. Guşlar habarlary göni gatnaşyk wagtynda düzýärler: jikme-jik öwrenilen 52 sany ýazgynyň diňe ikisi birmeňzeş bolup çykdy.
Bu barlag totyguşlarda tükeniksiz mukdardaky sazlaşygy döretmäge mümkinçilik berýän açyk aragatnaşyk ulgamynyň bardygyny subut edýär. Alymlar bu görnüşiň ýok bolmagy bilen, sosial öwreniş arkaly nesilden-nesle geçýän özboluşly ses medeniýetiniň hem ýitip gidýändigini belleýärler.


düýn 23:19
2.8k+

Saturnyň hemrasynda hatda ýeňiljek şemal hem uly tolkunlary döredip biler

Planetologlar tolkunlaryň emele gelişiniň mehanizmlerini düşündirýän uniwersal fiziki modeli işläp düzdi. JGR Planets žurnalynda çap edilen bu barlag Saturnyň Titan atly hemrasynda, hatda örän gowşak ýelleriň......

düýn 18:12
3.3k+

Ýagşyň sesi şalynyň gögerişini çaltlaşdyrýar

Amerikaly alymlar ýagşyň sesiniň şaly tohumlarynyň gögerişini çaltlaşdyryp biljekdigine göz ýetirdiler. Barlagyň netijesine görä, düşýän damjalardan çykýan akustiki tolkunlar ösümligiň öýjüklerinde titremäni......

düýn 14:52
5.7k+

Sibirde 24 müň ýyl bäri doňup duran jandar gaýtadan janlandyryldy

Alymlar Sibiriň hemişelik doňan gatlagynda takmynan 24 000 ýyl bäri duran mikroskopik köp öýjükli jandary — kolowratkany (rotifer) janlandyrmagy başardylar....

düýn 13:19
2.5k+

Adamlarda el-aýaklaryň dikeliş prosesini işjeňleşdirip bilýän genleriň bardygy anyklandy

Üç laboratoriýanyň halkara alymlar topary SP maşgalasyndan bolan genleriň adam dokumalaryny dikeltmek boýunça terapiýanyň esasyny düzüp biljekdigini anyklady....