Ýabany totyguşlar özara «gepleşikde» çylşyrymly sintaksis düzgünlerini ulanýarlar

  • şu gün 09:10
  • 320

Sary boýunly amazonlar (totyguşlaryň seýrek duş gelýän Amazona auropalliata görnüşi) ýabany tebigatda wokal duetlerini emele getirenlerinde çylşyrymly sintaksisi ulanýarlar. Bu barada Journal of Avian Biology neşiri habar berýär.
Amerikan we irlandiýaly biologlar üç ýylyň dowamynda Kosta-Rikanyň tokaýlarynda bu guşlaryň 13 jübütiniň höwürtge ýerlerini goraýan wagtyndaky özüni alyp barşyny öwrendiler.
Ýazgylaryň syryny açmak üçin hünärmenler aslynda edebi eserleri statistiki seljermek üçin niýetlenen Voyant Tools programmasyny ulandylar. Barlagçylar berk düzgünler esasynda birleşýän signallaryň 36 görnüşinden ybarat bolan leksikony anykladylar. Matematiki seljerme sesleriň yzygiderliligini düzýän 19 sany «oňyn baglanyşyk» we belli bir ses yzygiderliligini gadagan edýän 4 sany «otrisatel birleşik» düzgüniniň bardygyny tassyklady.
Signallaryň 25%-i diňe belli bir jynsdaky guşlar tarapyndan çykarylýar, 31%-i bolsa iki jynsa-da degişli häsiýete eýedir. Guşlar habarlary göni gatnaşyk wagtynda düzýärler: jikme-jik öwrenilen 52 sany ýazgynyň diňe ikisi birmeňzeş bolup çykdy.
Bu barlag totyguşlarda tükeniksiz mukdardaky sazlaşygy döretmäge mümkinçilik berýän açyk aragatnaşyk ulgamynyň bardygyny subut edýär. Alymlar bu görnüşiň ýok bolmagy bilen, sosial öwreniş arkaly nesilden-nesle geçýän özboluşly ses medeniýetiniň hem ýitip gidýändigini belleýärler.


düýn 15:50
3.8k+

Floridada kenara zyňylan girdenek kaşalotlarda bakteriýanyň nämälim görnüşleri ýüze çykaryldy

Floridanyň Atlantik uniwersitetiniň ýanyndaky Harbow-Branç okeanografiýa institutynyň hünärmenleri girdenek kaşalotlaryň organizmlerinde Helicobacter urugyna degişli, ylma ozal nämälim bolan üç sany bakteriýa genotipini tapdylar...

18.02.2026 12:14
4.4k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...

18.02.2026 12:01
8.3k+

Alymlar Antarktidanyň buzuny ilkinji gezek Ýeriň gabygyna çenli burawlap, superkontinentiň yzyny tapdylar

Halkara alymlar topary Gündogar Antarktidadaky güýçli magnit anomaliýasynyň gelip çykyşyny ilkinji gezek anykladylar. Barlaglar bu hadysanyň takmynan bir milliard ýyl ozal gadymy kontinentleriň çakyşmagy we Rodiniýa superkontinentiniň emele gelmegi bilen baglanyşyklydygyny görkezdi...

18.02.2026 09:57
5.9k+

Wýetnamda 2000 ýyl ozal dişleri garaltmak däbi bolupdyr: bu geň däbiň syry açyklandy

Dişleri garaltmaklyk — Gündogar we Günorta-Gündogar Aziýa halklarynyň arasynda gadymy döwürlerden bäri dowam edip gelýän özboluşly däpdir. Bu däp adamlar üçin "özüňkini" "ýatdan" tapawutlandyrmak, adamlary jyn-şeýtanlardan, medeniýetli halky bolsa "wagşylardan" saýhallamak ýaly birnäçe möhüm wezipäni ýerine ýetiripdir...