Şyrkyldawuk leňňeçlerde başga hiç jandarda duş gelmeýän gorag «başgaby» tapyldy

  • 15.02.2026 19:36
  • 3.7k+

Şyrkyldawuk leňňeçler öz gyrkyçlaryny gulagyňy deşip barýan derejede şyrkyldadyp, awlaryny we garşydaşlaryny seňseletmek ukyby bilen meşhur. Olar şeýle edenlerinde ýokary tizlikli suw akymyny döredip, güýçli urgy tolkunyny emele getirýärler. Alymlar şu wagta çenli bu jandarlaryň şeýle uly güýçden özlerini nädip goraýandyklaryna jogap tapyp bilmeýärdiler. Ýakynda bu soraga jogap bolup biljek maglumatlar Journal of the Royal Society Interface žurnalynda çap edildi.

Günorta Karolina we Talsa uniwersitetleriniň alymlarynyň geçiren barlagyna görä, şyrkyldawuk leňňeçler öz beýnisini we gözlerini ýörite dury gorag «galkany» arkaly goraýarlar. Leňňeçleriň daşky skeletine berkidilen «galkan» olaryň kelle böleginde ýerleşýär.


Biologlar barlagyň dowamynda Günorta Karolinanyň derýalaryndan ýygnalan janly leňňeçleri öwrendiler. Geçirilen ölçegler leňňeçleriň kellesindäki bu «başgabyň» esasy gabyga garanyňda iki esse ýumşakdygyny görkezdi. Hut şu aýratynlyk onuň urgy tolkunynyň energiýasyny endigan ýaýratmagyna şert döredýär. Kompýuter modelirlemesi bu gurluşyň urgy tolkunynyň güýjüni azaldýandygy-da tassyklady. Goşmaça geçirilen synaglar bolsa urgy mahaly «başgaply» leňňeçleriň hiç hili zeper çekmändiklerini, «başgapsyz» leňňeçleriň bolsa  ugur-ýollaryny ýitirip, biraz wagt hereketden galandyklaryny görkezdi.
Alymlaryň bellemegine görä, bu janly tebigatda kelle-beýni şikeslerinden goranmak üçin ýüze çykan ilkinji anyk biologik nusgadyr. Geljekde bu ylmy netijeler adamlar üçin has kämil we täsirli gorag serişdelerini döretmekde hem ulanylyp bilner.


06.03.2026 16:26
5.7k+

Üstýurt düzlüginde möýüň täze görnüşi tapyldy: Karakumosa ustyurtica

Özbegistanyň Garagalpagystan böleginde, Üstýurt düzlüginiň gündogarynda ylym üçin nätanyş bolan täze möý görnüşi ýüze çykaryldy. Möjek-möýler maşgalasyna degişli bolan bu täze görnüş baradaky maglumatlar Arachnology halkara ylmy žurnalynda neşir edildi...

04.03.2026 16:19
4.4k+

Çybynlaryň «adam kastyna çykanyna» 1,8 million ýyl bolupdyr

Biologlar mör-möjekleriň DNK-syny seljerip, çybynlaryň adamy çakmak arkaly iýmitlenip başlamagynyň takmynan 1,8 million ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýada ýüze çykandygy baradaky netijä geldiler. Çybynlar adam üçin iň wehimli mör-möjekler hasaplanylýar...

02.03.2026 14:33
4.8k+

Ýer ýüzündäki arylaryň görnüş sany çak edilişinden köp bolup çykdy

Dünýäde ýabany arylaryň köpdürlüligi 26 müňden-de gowrak görnüşi öz içine alýar. Nature Communications žurnalynyň habar bermegine görä, bu san ozalky çaklamalardan 18-25% köpdür. Awstraliýaly biologlar topary global we sebitleýin derejelerde statistik barlag geçirdiler...

27.02.2026 15:56
3.8k+

Alymlary imperator pingwinleriň ykbaly alada goýýar

Alymlary Antarktikadaky imperator pingwinleriň sany uly alada goýýar. Le Monde gazetiniň habar bermegine görä, guşlar üçin esasy howpy olaryň ýaşamagynyň we köpelmeginiň şerti bolan deňiz buzluklarynyň meýdanynyň azalmagy döredýär...