Şyrkyldawuk leňňeçlerde başga hiç jandarda duş gelmeýän gorag «başgaby» tapyldy

  • 15.02.2026 19:36
  • 3.8k+

Şyrkyldawuk leňňeçler öz gyrkyçlaryny gulagyňy deşip barýan derejede şyrkyldadyp, awlaryny we garşydaşlaryny seňseletmek ukyby bilen meşhur. Olar şeýle edenlerinde ýokary tizlikli suw akymyny döredip, güýçli urgy tolkunyny emele getirýärler. Alymlar şu wagta çenli bu jandarlaryň şeýle uly güýçden özlerini nädip goraýandyklaryna jogap tapyp bilmeýärdiler. Ýakynda bu soraga jogap bolup biljek maglumatlar Journal of the Royal Society Interface žurnalynda çap edildi.

Günorta Karolina we Talsa uniwersitetleriniň alymlarynyň geçiren barlagyna görä, şyrkyldawuk leňňeçler öz beýnisini we gözlerini ýörite dury gorag «galkany» arkaly goraýarlar. Leňňeçleriň daşky skeletine berkidilen «galkan» olaryň kelle böleginde ýerleşýär.


Biologlar barlagyň dowamynda Günorta Karolinanyň derýalaryndan ýygnalan janly leňňeçleri öwrendiler. Geçirilen ölçegler leňňeçleriň kellesindäki bu «başgabyň» esasy gabyga garanyňda iki esse ýumşakdygyny görkezdi. Hut şu aýratynlyk onuň urgy tolkunynyň energiýasyny endigan ýaýratmagyna şert döredýär. Kompýuter modelirlemesi bu gurluşyň urgy tolkunynyň güýjüni azaldýandygy-da tassyklady. Goşmaça geçirilen synaglar bolsa urgy mahaly «başgaply» leňňeçleriň hiç hili zeper çekmändiklerini, «başgapsyz» leňňeçleriň bolsa  ugur-ýollaryny ýitirip, biraz wagt hereketden galandyklaryny görkezdi.
Alymlaryň bellemegine görä, bu janly tebigatda kelle-beýni şikeslerinden goranmak üçin ýüze çykan ilkinji anyk biologik nusgadyr. Geljekde bu ylmy netijeler adamlar üçin has kämil we täsirli gorag serişdelerini döretmekde hem ulanylyp bilner.


12.05.2026 07:19
15k+

Günorta Hytaýda «iki kelleli» gamyş ýylanynyň täze görnüşi tapyldy

Hytaýly barlagçylar ýylanyň täze görnüşini – Guansi gamyş ýylanyny tapdylar. Bu ýylan ýyrtyjylardan goranmak üçin guýrugynyň kömegi bilen ikinji kelläniň şekilini döretmäge ukyplydyr....

06.05.2026 08:57
2.8k+

Alymlar alty günüň içinde öz-özünden dargaýan plastigi döretdi

Ylmy gözlegçiler signal boýunça öz-özüni ýok etmäge ukyply bolan täsin plastigi döretdi. Olar materialyň içine dürli funksiýaly iki fermenti öndürmek üçin genetik taýdan üýtgedilen Bacillus subtilis......

05.05.2026 01:26
1.8k+

Tebigy süzgüç: moringa agajynyň tohumlary suwdaky mikroplastikleriň 98%-ni aýyrýar

Ýag beriji moringa (Moringa oleifera) agajynyň tohumynyň ekstrakty suwdan poliwinilhlorid (PVH) mikro bölejikleriniň 98,5% -ine çenlisini aýryp bilýär. Braziliýaly we beýik britaniýaly alymlar topary bu açyşy......

29.04.2026 20:39
9.2k+

Pomidorlar "gygyrýar": alymlar ösümlikleriň seslerini ýazga aldylar

Ösümlikler agyryny duýanda özboluşly "gykylyk" çykarýarlar. Tel-Awiw uniwersitetiniň alymlary 2023-nji ýylda pomidor we temmäki ösümlikleri bilen geçirilen synaglar wagtynda olaryň azar berlende çykarýan......