Yrakda Aleksandr Makedonskiniň ýiten şäheriniň anyk ýeri kesgitlendi

  • 07.02.2026 22:33
  • 7.6k+

Yragyň günortasynda ylmy gözlegçiler Aleksandr Makedonskiý tarapyndan esaslandyrylan port şäheri — Tigrdäki Aleksandriýanyň ýerleşýän ýerini anyklamagy başardy. Ol asyrlaryň dowamynda ýazuw çeşmelerinden mälim bolsa-da, birmeňzeş atly birnäçe şäheriň bolmagy sebäpli, onuň anyk ýerleşýän nokady jedelli mesele bolup galypdy.
Tigrdäki gadymy Aleksandriýa häzirki Yrak bilen Eýranyň serhediniň golaýyndaky Jebel-Haýýaber bilen baglanyşdyryldy. B.e.öňki IV asyrda düýbi tutulan bu port, geçirilen meýdan barlaglarynyň we surata düşürmeleriň netijeleriniň görkezişi ýaly, gadymy Mesopotamiýanyň derýa we deňiz gatnawynda möhüm orun eýelän merkez bolupdyr.

Iňlis arheology Jon Hansmanyň işi bu gözlegler üçin başlangyç nokat boldy. Ol 1960-njy ýyllarda aerofotosuratlary öwrenip, olarda uly we harby taýdan berkidilen şäherçäniň yzlaryny tapdy. Bu ýerdäki gazuw-agtaryş işleri 2014-nji ýylda başlandy we kuwwatly gorag diwarlarynyň bardygyny tassyklady.
Soňraky ýyllaryň dowamynda alymlar 500 inedördül kilometrden gowrak meýdany öwrendi. Tapylan keramika önümleri, kerpiçler, önümçilik galyndylary we binalaryň galyndylary bu ýerde iri şäher merkeziniň bolandygyny tassyklaýar. Dronlar arkaly surata düşürmeler we magnitometriýa maglumatlary bolsa ýaşaýyş toplumlary, ybadathanalar, senetçilik zolaklary we port infrastrukturasy bilen şäheriň nähili gurnalandygyny dikeltmäge kömek etdi.


düýn 20:10
1.9k+

Plastik galyndysyny Parkinson keselini bejermek üçin dermana öwürdiler

Edinburg uniwersitetiniň ylmy barlagçylary PET-plastigini Parkinson keselinde ulanylýan «lewodopa» dermanyna öwürmegiň usulyny işläp düzdi. Tehnologiýanyň beýany «Nature Sustainability» žurnalynda neşir edildi...

18.03.2026 14:50
2.5k+

Älem toruny öwrenjek dünýädäki iň uly teleskopyň gurluşygyna başlandy

Älemiň iň ägirt gurluşlarynyň biri bolan «älem toruny» (cosmic web) öwrenmek üçin niýetlenen MOTHRA teleskopynyň gurluşygyna başlandy. Bu enjam galaktikalaryň arasynda ýerleşýän we garaňky materiýanyň ýaýrawyny görkezýän gazyň örän gowşak şöhlelenmesini hasaba alar...

17.03.2026 20:58
5.9k+

Amerikaly alymlar 1993-nji ýyldan bäri saklanyp gelýän aşa ýokary geçirijilik rekordyny täzelediler

Hýuston uniwersitetiniň barlagçylary gaty jisimleriň fizikasy ugrunda täze üstünlik gazanandyklaryny mälim etdiler. Alymlar atmosfera basyşynda we minus 122 gradus Selsiý temperaturada elektrik toguny ýitgisiz geçirmäge ukyply bolan aşa ýokary geçiriji material döretdiler...

17.03.2026 16:06
3.1k+

Adamzat taryhynda iň gymmat tehnologiýa taslamalarynyň ady belli boldy

Her bir siwilizasiýa öz yzynda döwrüniň maddy subutnamalaryny galdyrýar. Häzirki zaman dünýäsinde iri inženerçilik we ylmy taslamalar şeýle simwollara öwrülýär. laryň köpüsiniň işlenip düzülmegi üçin onlarça ýyl gerek boldy we ägirt uly maliýe we tehnologik serişdeleri talap etdi...