Yrakda Aleksandr Makedonskiniň ýiten şäheriniň anyk ýeri kesgitlendi

  • 07.02.2026 22:33
  • 7.6k+

Yragyň günortasynda ylmy gözlegçiler Aleksandr Makedonskiý tarapyndan esaslandyrylan port şäheri — Tigrdäki Aleksandriýanyň ýerleşýän ýerini anyklamagy başardy. Ol asyrlaryň dowamynda ýazuw çeşmelerinden mälim bolsa-da, birmeňzeş atly birnäçe şäheriň bolmagy sebäpli, onuň anyk ýerleşýän nokady jedelli mesele bolup galypdy.
Tigrdäki gadymy Aleksandriýa häzirki Yrak bilen Eýranyň serhediniň golaýyndaky Jebel-Haýýaber bilen baglanyşdyryldy. B.e.öňki IV asyrda düýbi tutulan bu port, geçirilen meýdan barlaglarynyň we surata düşürmeleriň netijeleriniň görkezişi ýaly, gadymy Mesopotamiýanyň derýa we deňiz gatnawynda möhüm orun eýelän merkez bolupdyr.

Iňlis arheology Jon Hansmanyň işi bu gözlegler üçin başlangyç nokat boldy. Ol 1960-njy ýyllarda aerofotosuratlary öwrenip, olarda uly we harby taýdan berkidilen şäherçäniň yzlaryny tapdy. Bu ýerdäki gazuw-agtaryş işleri 2014-nji ýylda başlandy we kuwwatly gorag diwarlarynyň bardygyny tassyklady.
Soňraky ýyllaryň dowamynda alymlar 500 inedördül kilometrden gowrak meýdany öwrendi. Tapylan keramika önümleri, kerpiçler, önümçilik galyndylary we binalaryň galyndylary bu ýerde iri şäher merkeziniň bolandygyny tassyklaýar. Dronlar arkaly surata düşürmeler we magnitometriýa maglumatlary bolsa ýaşaýyş toplumlary, ybadathanalar, senetçilik zolaklary we port infrastrukturasy bilen şäheriň nähili gurnalandygyny dikeltmäge kömek etdi.


29.04.2026 20:39
7.8k+

Pomidorlar "gygyrýar": alymlar ösümlikleriň seslerini ýazga aldylar

Ösümlikler agyryny duýanda özboluşly "gykylyk" çykarýarlar. Tel-Awiw uniwersitetiniň alymlary 2023-nji ýylda pomidor we temmäki ösümlikleri bilen geçirilen synaglar wagtynda olaryň azar berlende çykarýan......

28.04.2026 23:08
2.7k+

Genetikler DNK analizi arkaly rim imperatory Otto I-niň şahsyýetini tassykladylar

Magdeburg ybadathanasyndan tapylan galyndylaryň imperator Otto I-niňkidigi genetiki derňewler arkaly tassyklandy. Bu barada alymlar DNK barlaglaryny geçirenlerinden soň habar berdiler....

28.04.2026 17:38
3.3k+

Daşky magnit meýdany bolmadyk täsin magnit döredildi

Daniýaly alymlar täsin bir material – hrom-pirazin (Cr(pyrazine)₃) atly magnit oýlap tapdylar. Onuň adaty magnitlerden esasly tapawutly tarapy, özünde magnit güýji bar bolsa-da, daşyna hiç hili magnit......

27.04.2026 23:19
5.4k+

Saturnyň hemrasynda hatda ýeňiljek şemal hem uly tolkunlary döredip biler

Planetologlar tolkunlaryň emele gelişiniň mehanizmlerini düşündirýän uniwersal fiziki modeli işläp düzdi. JGR Planets žurnalynda çap edilen bu barlag Saturnyň Titan atly hemrasynda, hatda örän gowşak ýelleriň......