Jeýms Webb garaňky materiýanyň iň takyk kartasyny döretdi

  • 30.01.2026 03:49
  • 1.2k+

Jeýms Webb kosmos teleskopunyň maglumatlaryny işleýän alymlar garaňky materiýanyň şu güne çenli döredilen iň takyk kartalarynyň birini düzdiler. Gözlegiň netijeleri Nature Astronomy žurnalynda çap edildi.
Täze karta — yşyk saçmaýan we görünmeýän maddyýet bolan garaňky materiýanyň adaty maddyýet bilen nähili baglanyşyklydygyny we  älemiň «kosmos karkasyny» (gurluşyny) nähili emele getirýändigini görkezýär. Alymlaryň berýän maglumatyna görä, bu kartanyň takyklygy öň,  Habbl teleskopunyň gözegçilikleri esasynda taýýarlanylan şu kysmy kartalardan iki esse ýokarydyr. Bu bolsa ägirt uly galaktika toplumlarynyň çäginde garaňky materiýanyň paýlanyşyny has anyk öwrenmäge mümkinçilik berýär.
Gözleg işleri Sekstant we Ýolbars ýyldyzlar toplumyndaky asman giňişligini gurşap aldy. Bu meýdan doly Aýyň görünýän diskinden  2,5 esse çemesi uly meýdany tutýar. Gözegçilikler takmynan 255 sagat dowam etdi we bu wagtyň içinde 800 müňe golaý, käbirleri ozal ylma mälim bolmadyk galaktikalar hasaba alyndy.
Garaňky materiýanyň paýlanyşyny grawitasiýaly linzirleme  usuly arkaly dikeltmek başartdy. Bu usul  materiýanyň öz massasy bilen giňişligi büküşini we uzakdaky galaktikalardan gelýän ýagtylygyň ýoluny üýtgedişini öwrenmäge esaslanýar. 
Karta arkaly täze goýulyklar ýüze çykdy we netijede onuň gurluşynyň adaty materiýanyň paýlanyşy bilen tas doly gabat gelýändigi belli boldy.
Geljekde alymlar topary
Nancy Grace Roman teleskopunyň kömegi bilen has giň gerimli kartalary döretmegi meýilleşdirýärler.


şu gün 09:23
626

Ýarymaý şekilli Ýer: NASA «Orion» gämisinden düşürilen suraty görkezdi

NASA «Artemis II» Aý missiýasynyň çäklerinde «Orion» kosmos gämisiniň bortundan alnan suraty hödürledi. Surata birbada seredeniňde Aý diýdirjek ýarymaý görnüşindäki Ýer şary şekillendirilipdir. Bu 1972-nji......

02.04.2026 19:23
8.4k+

Ahyrsoňy Saturnyň syry açyldy

Alymlar gözegçilikleriň dowamynda Saturnyň aýlanma tizliginiň üýtgäp durýandygyny hasaba alypdy. Aslynda bu ýagdaý fizikanyň kanunlaryna ters gelýär. Şonuň üçin alymlar onuň sebäbine düşünmäge çalyşdy we bu......

02.04.2026 11:08
4k+

Starlink hemrasy adatdan daşary ýagdaýdan soň orbitada weýrançylyga uçrady

SpaceX kompaniýasynyň Starlink hemrasy adatdan daşary ýagdaýdan soň orbitada weýran boldy we kosmos galyndysyna öwrüldi. Bu soňky üç aýyň dowamynda şeýle wakanyň ikinjisidir....

02.04.2026 09:27
4.6k+

53 ýylyň içinde ilkinji gezek adamlar Aýa tarap ýola düşdi. Artemis II missiýasy badalga aldy

2026-njy ýylyň 1-nji aprelinde ýerli wagt bilen sagat 18:35-de (Aşgabat wagty bilen 2-nji aprelde sagat 03:35-de) Floridanyň Kennedi adyndaky Kosmos merkeziniň 39B meýdançasyndan Orion kosmos gämisi bilen......