7 trillion dollarlyk töwekgelçilik: ýapon obligasiýalarynyň peselmegi dünýä maliýe bazarlaryna wehim salýar

Dünýäniň maliýe ulgamy Ýaponiýadan gelýän täze durnuksyzlyk bilen ýüzbe-ýüz bolýar diýip, «Bloomberg» habar berýär. Uzak wagtlap iň ygtybarly serişde hasaplanan Ýaponiýanyň 7,3 trillion dollarlyk döwlet obligasiýalar bazary häzirki wagtda global maliýe sarsgynlygynyň merkezine öwrüldi.
Geçen hepdede 40 ýyllyk obligasiýalaryň girdejililigi rekord derejä — 4%-e çenli ýokarlandy. 30 ýyllyk gymmatly kagyzlaryň girdejililigi bolsa bir günüň içinde göterim punktynyň dörtden bir bölegi mukdarynda üýtgedi — ozal munuň üçin aýlar gerek bolýardy. Ýaponiýanyň döwlet bergileriniň umumy gymmaty (kapitalizasiýasy) diňe bir günüň içinde 41 milliard dollar peseldi.
Bu sarsgynlaryň sebäbi hökmünde dördünji ýyl yzygiderli 2%-lik çäkden ýokary bolan durnukly inflýasiýa we Premýer-ministr Sanae Takaitiniň meýilnamalary görkezilýär. Ol 8-nji fewralda geçiriljek möhletinden öňki saýlawlaryň öňüsyrasynda uly býujet çykdajylarynyň boljakdygyny wada berdi, bu bolsa döwlet bergisiniň jemi içeri önüme (JIÖ) bolan gatnaşygyny 230%-e çenli ýokarlandyrýar.
Tokiodaky bu maliýe sarsgynlary dünýä bazarlaryna hem täsirini ýetirýär. Goldman Sachs bankynyň çaklamasyna görä, Ýaponiýanyň obligasiýalarynyň girdejililiginiň her 0,1% ýokarlanmagy ABŞ-da we beýleki ýurtlarda göterim stawkalarynyň 0,02–0,03% artmagyna sebäp bolýar. Ýenanyň hümmetiniň kesgin üýtgemegi ABŞ-nyň Federal ätiýaçlyk ulgamyny (FRS) we Maliýe ministrligini hem alada goýýar.
Ýapon maýadarlarynyň daşary ýurtlarda 5 trillion dollardan gowrak serişdesi bar. Eýýäm häzir «Sumitomo Mitsui» ýaly iri banklar öz serişdelerini Ýaponiýanyň obligasiýalaryna geçirmegi meýilleşdirýärler. Maýa goýumlarynyň köpçülikleýin yzyna gaýtarylmagy ABŞ-nyň we Ýewropanyň döwlet bergi bazarlarynyň çökmegine sebäp bolup biler.
«Bu täze döwrüň başlangyjydyr. Öňümizde mundan hem güýçli sarsgynlaryň bolmagy mümkin» diýip, «Mitsubishi UFJ Asset Management» kompaniýasynyň wekili Masaýuki Koguti belledi.