Alymlar rekord derejeli ýylylyk geçirijiligi bolan metal döretdiler

  • 24.01.2026 12:01
  • 2.9k+

Los-Anjelesdäki Kaliforniýa uniwersitetiniň Samueli inženerçilik mekdebiniň alymlary teta fazasynda (θ-TaN) tantal nitridiniň ýylylyk geçirijiligi metr-kelwinde 1100 watta çenli bolan ýörite görnüşini sintez etdiler. Science žurnalynyň maglumatlaryna görä, bu gymmatlyk ýylylyk geçirijiligi 400 W/(m K) bolan misden üç esse ýokarydyr.

Materialyň ýokary netijeliligi onuň altyburçluk atom gurluşy bilen baglanyşyklydyr. Adaty metallarda energiýa daşaýjylaryň arasyndaky çaknyşyklar sebäpli ýylylyk çalt ýaýraýar. Ýöne θ-TaN-da elektronlar bilen fononlaryň arasynda baglanyşyk gowşakdyr (kristal tor titremeleriniň kwantalary). Rentgen şöhlelerini we optiki spektroskopiýany ulanyp geçirilen barlaglar şeýle gurluşyň içki ýylylyk ýaýramagyny basyp, energiýanyň has çalt we az ýitgi bilen hereket etmegine mümkinçilik berýändigini tassyklady. Işläp düzüjileriň pikiriçe, täze metal elektron komponentlerden intensiw ýylylyk ýaýramagyny talap edýän ulanylyşlarda misiň ornuny tutup biler.
Mundan soňra ony AI enjamlarynda, maglumat merkezlerinde, kosmosda we kwantum hasaplama platformalarynda ulanmak meýilleşdirilýär.


11.05.2026 23:19
3.6k+

Alymlar 13-nji maýda Günüň ýüzünde täze güýçli partlamanyň boljakdygyny duýdurýarlar

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň hünärmenleriniň habar bermegine görä, Günüň ýüzündäki indiki güýçli partlama 13-nji maýda bolup geçer....

10.05.2026 14:09
1.4k+

Alymlar dinozawrlaryň peýda bolan wagtyny 10 mln ýyl öňe süýşürdi

ABŞ-dan paleontologlar dinozawrlaryň Ýer ýüzünde öňki çaklanylandan 10 million ýyl ir peýda bolan bolmagynyň mümkindigi baradaky netijä geldi. Geçirilen barlaglara görä, olaryň gelip çykyşy 250–240 million ýyl......

07.05.2026 14:36
3.4k+

Alymlar Hytaýda dinozawryň täze görnüşini ýüze çykardy

Paleontologlar dinozawryň täze görnüşini anyklady. Xiangyunloong fengming diýlip atlandyrylan bu dinozawr, takmynan, 190 million ýyl ozal häzirki Hytaýyň çäklerinde ýaşapdyr. Tapylan galyndy uzyn boýunly......

07.05.2026 11:10
4.4k+

«Terminator-2» filmindäki ýaly: böleklenip, ýene-de täzeden ýygnalýan materiallar döredildi

Boulderdäki Kolorado uniwersitetiniň hünärmenleri ýelim ýa-da himiki serişdeleri ulanmazdan, böleklenip we täzeden ýygnalyp bilýän robotlar we konstruksiýalar üçin täze tehnologiýany oýlap tapdylar....