Alymlar rekord derejeli ýylylyk geçirijiligi bolan metal döretdiler

  • 24.01.2026 12:01
  • 2.9k+

Los-Anjelesdäki Kaliforniýa uniwersitetiniň Samueli inženerçilik mekdebiniň alymlary teta fazasynda (θ-TaN) tantal nitridiniň ýylylyk geçirijiligi metr-kelwinde 1100 watta çenli bolan ýörite görnüşini sintez etdiler. Science žurnalynyň maglumatlaryna görä, bu gymmatlyk ýylylyk geçirijiligi 400 W/(m K) bolan misden üç esse ýokarydyr.

Materialyň ýokary netijeliligi onuň altyburçluk atom gurluşy bilen baglanyşyklydyr. Adaty metallarda energiýa daşaýjylaryň arasyndaky çaknyşyklar sebäpli ýylylyk çalt ýaýraýar. Ýöne θ-TaN-da elektronlar bilen fononlaryň arasynda baglanyşyk gowşakdyr (kristal tor titremeleriniň kwantalary). Rentgen şöhlelerini we optiki spektroskopiýany ulanyp geçirilen barlaglar şeýle gurluşyň içki ýylylyk ýaýramagyny basyp, energiýanyň has çalt we az ýitgi bilen hereket etmegine mümkinçilik berýändigini tassyklady. Işläp düzüjileriň pikiriçe, täze metal elektron komponentlerden intensiw ýylylyk ýaýramagyny talap edýän ulanylyşlarda misiň ornuny tutup biler.
Mundan soňra ony AI enjamlarynda, maglumat merkezlerinde, kosmosda we kwantum hasaplama platformalarynda ulanmak meýilleşdirilýär.


düýn 10:21
1.1k+

“Habbl” we “Jeýms Webb” Saturnyň iň detally "portretini" döretdiler

Astronomlar “Habbl” we “Jeýms Webb” teleskoplaryndan alnan maglumatlary birleşdirip, Saturnyň iň detally şekilini aldylar diýip, Space.com neşiri ýazýar....

27.03.2026 11:04
2.2k+

“Çane-4” zondy Ýer bilen Aýyň arasynda radiasiýasy pes bolan zolagy ýüze çykardy

Alymlar Hytaýyň «Çane-4» zondunyň maglumatlarynyň kömegi bilen Ýer bilen Aýyň aralygynda radiasiýa derejesiniň pes bolan zolagyny tapdylar. Bu açyş geljekki missiýalar wagtynda astronawtlaryň üstüne düşýän......

24.03.2026 16:50
1.7k+

LEGO 32 gektar meýdanda äpet Gün energiýa parkyny döredýär: ol ýerde 30 700 panel oturdylar

LEGO Group kompaniýasy Wirjiniýa ştatynyň (ABŞ) Çesterfild okrugynda öz hususy Gün elektrostansiýasy bolan önümçilik toplumyny gurýar. Taslama 32 gektar meýdany tutýan Gün energiýa parkyny döretmegi göz öňünde tutýar diýip, Interesting Engineering habar berýär...

23.03.2026 13:40
3.5k+

Nemes matematigi 60 ýyllyk meseläniň çözgüdi üçin Abel baýragyny aldy

Nemes matematigi Gerd Faltings 1983-nji ýylda öňe sürlen Mordell çaklamasynyň subutnamasy üçin 2026-njy ýylyň Abel baýragynyň eýesi boldy. Bu barada «New Scientist» neşiri habar berýär. Bu çaklama 1922-nji ýylda Luis Mordell tarapyndan düzülipdi...