Alymlar rekord derejeli ýylylyk geçirijiligi bolan metal döretdiler

  • 24.01.2026 12:01
  • 2.9k+

Los-Anjelesdäki Kaliforniýa uniwersitetiniň Samueli inženerçilik mekdebiniň alymlary teta fazasynda (θ-TaN) tantal nitridiniň ýylylyk geçirijiligi metr-kelwinde 1100 watta çenli bolan ýörite görnüşini sintez etdiler. Science žurnalynyň maglumatlaryna görä, bu gymmatlyk ýylylyk geçirijiligi 400 W/(m K) bolan misden üç esse ýokarydyr.

Materialyň ýokary netijeliligi onuň altyburçluk atom gurluşy bilen baglanyşyklydyr. Adaty metallarda energiýa daşaýjylaryň arasyndaky çaknyşyklar sebäpli ýylylyk çalt ýaýraýar. Ýöne θ-TaN-da elektronlar bilen fononlaryň arasynda baglanyşyk gowşakdyr (kristal tor titremeleriniň kwantalary). Rentgen şöhlelerini we optiki spektroskopiýany ulanyp geçirilen barlaglar şeýle gurluşyň içki ýylylyk ýaýramagyny basyp, energiýanyň has çalt we az ýitgi bilen hereket etmegine mümkinçilik berýändigini tassyklady. Işläp düzüjileriň pikiriçe, täze metal elektron komponentlerden intensiw ýylylyk ýaýramagyny talap edýän ulanylyşlarda misiň ornuny tutup biler.
Mundan soňra ony AI enjamlarynda, maglumat merkezlerinde, kosmosda we kwantum hasaplama platformalarynda ulanmak meýilleşdirilýär.


düýn 23:10
3.9k+

Gury ýerdäki ilkinji ot iýýän jandar: 307 million ýyllyk Tyrannoroter tapyldy

Paleontologlar ösümlikler bilen iýmitlenmegi başaran iň irki oňurgaly jandarlaryň birine degişli 307 million ýyllyk galyndylary ylmy esasda suratlandyrdylar. Bu möhüm gözleg Nature Ecology & Evolution žurnalynda çap edildi...

düýn 19:35
11k+

Fransuz alymlary 10 günläp ýatmaga razy bolanlara 5000 ýewro töleýär

Tuluzadaky Kosmos medisinasyny we fiziologiýasyny öwreniş instituty geljekki kosmos uçuşlaryna taýýarlyk görmek maksady bilen, açlyk we ýatmak düzgünini barlamak üçin meýletinçileri gözleýär. Barlaga sagdyn durmuş ýörelgesine eýerýän 20–40 ýaş aralygyndaky erkek adamlar çagyrylýar...

düýn 13:45
1.4k+

Wenerada ägirt uly lawa tuneliniň alamatlary ýüze çykaryldy

Trento uniwersitetiniň alymy Lorenso Brussoneniň ýolbaşçylygyndaky halkara gözlegçiler topary Wenera planetasynda örän uly ýerasty lawa tuneliniň bardygyny subut etdiler. Bu açyşa NASA-nyň mundan 35 ýyl ozal planetada işlän «Magellan» missiýasynyň radiolokasion maglumatlarynyň gaýtadan seljerilmegi esas boldy...

düýn 10:11
2.2k+

Alymlar möý kerebiniň berk we çeýeliginiň sebäbini anykladylar

Londonyň Patyşalyk kollejiniň we San-Diegodaky Kaliforniýa uniwersitetiniň alymlary möý kerebine bir wagtyň özünde hem ýokary berklik, hem-de çeýelik berýän molekulýar prosesleri ýüze çykardylar. Bu barlagyň netijeleri Proceedings of the National Academy of Sciences žurnalynda neşir edildi...