Ýokary derejeli kosmos tupany asmany ýiti polýar şöhlelenmeleri bilen boýady

  • 20.01.2026 23:00
  • 3.4k+

Ýeriň golaýynda XXI asyryň iň güýçli radiasiýa tupanlarynyň biri hasaba alyndy. Günüň ýokary energiýaly bölejikleri – proton akymlary örän seýrek S4 derejesine ýetdi – bu soňky 20 ýyldan gowrak wagt bäri hasaba alynmadyk rekord derejedir diýip, Russiýanyň Ylymlar Akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasy habar berdi.

Günüň proton akymlarynyň güýçlüligi 37 müň birlige ýetdi. Barlaghana radiasiýa tupanynyň indiki, teoretik derejesi bolan S5-iň häzirki gözegçiligiň taryhynda hiç haçan hasaba alynmandygyny belledi. XX asyrda hasaba alnan iň ýokary dereje, takmynan, 40 müň birlige ýetipdi.
Ýerdäki adamlar üçin howp ýok. Alymlar Gün bölejikleriniň planetamyzyň üstüne ýetmejekdigini, sebäbi magnit meýdanynyň we atmosferanyň Ýeri goraýandygyny belledi. Ýöne astronawtlar we polýar ugurlarda ýokary beýiklikde uçýan uçarlaryň ýolagçylary üçin töwekgelçilik saklanýar.
Esasy agram kosmos enjamlaryna düşýär. Hatda radiasiýa durnukly elektronika ulanylanda-da, şeýle ýokary proton akymlary hemralaryň ýat çiplerinde näsazlyklara, kameralarda bökdençlikleriň ýokarlanmagyna, ýyldyz trekerleriniň işinde ýalňyşlyklara, şeýle-de Gün panelleriniň netijeliliginiň peselmegine getirip biler. Müňlerçe Starlink internet hemrasy-da howp astyna düşdi.
Hadysanyň netijesinde ýiti polýar şöhlelenmeleri döredi. 


şu gün 07:02
1.9k+

2026-njy ýylyň ýeke-täk doly Aý tutulmasy: «Ganly Aý» dürli künjeklerde nähili göründi?

3-nji martda 2026-njy ýylyň ýeke-täk doly Aý tutulmasy boldy. Bu tebigy hadysa wagtynda Aý goýy gyzyl reňke eýe bolýar, şol sebäpli hem oňa, adatça, «Ganly Aý» diýilýär. Fotosuratçylar dünýäniň dürli künjeklerinde bu täsin pursaty surata düşürdi...

26.02.2026 16:54
5.2k+

Gün «ukudan oýandy»: alymlar 4 günlük dymyşlykdan soň işjeňligiň gaýtadan başlandygyny mälim etdi

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň habar bermegine görä, Günde dört günlük doly asudalykdan soň işjeňlik täzeden başlandy. Bu hadysanyň alamatlary iki-üç gün ozal emele gelip başlan täze tegmiller toparynda hasaba alyndy...

18.02.2026 09:22
4.3k+

2026-njy ýylyň ilkinji Gün tutulmasy boldy. Bu hadysany Ýer ýüzünde bary-ýogy sanlyja adam gördi

17-nji fewralda Antarktidada 2026-njy ýylyň ilkinji Gün tutulma hadysasy hasaba alyndy. Aşgabat wagty bilen sagat 16:44 töweregi Aý Günüň merkezi bölegini doly örtüp, onuň diňe gyralarynyň görünmegini, ýagny "otly halka" täsirini emele getirdi...

13.02.2026 07:34
6k+

14-nji fewralda «garaşylmadyk myhman»: Ýylyň iň uly asteroidi Ýeriň golaýyndan uçup geçer

Aşyk-magşuklaryň gününde, has dogrusy, 14-nji fewralda Ýeriň golaýyndan ýylyň iň uly asteroidi bolan 162882 (2001 FD58) geçip gider. Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň habar bermegine görä, onuň ölçegi 0,5 kilometrden 1 kilometre çenli diýlip çak edilýär...