Ýokary derejeli kosmos tupany asmany ýiti polýar şöhlelenmeleri bilen boýady

  • 20.01.2026 23:00
  • 3.3k+

Ýeriň golaýynda XXI asyryň iň güýçli radiasiýa tupanlarynyň biri hasaba alyndy. Günüň ýokary energiýaly bölejikleri – proton akymlary örän seýrek S4 derejesine ýetdi – bu soňky 20 ýyldan gowrak wagt bäri hasaba alynmadyk rekord derejedir diýip, Russiýanyň Ylymlar Akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasy habar berdi.

Günüň proton akymlarynyň güýçlüligi 37 müň birlige ýetdi. Barlaghana radiasiýa tupanynyň indiki, teoretik derejesi bolan S5-iň häzirki gözegçiligiň taryhynda hiç haçan hasaba alynmandygyny belledi. XX asyrda hasaba alnan iň ýokary dereje, takmynan, 40 müň birlige ýetipdi.
Ýerdäki adamlar üçin howp ýok. Alymlar Gün bölejikleriniň planetamyzyň üstüne ýetmejekdigini, sebäbi magnit meýdanynyň we atmosferanyň Ýeri goraýandygyny belledi. Ýöne astronawtlar we polýar ugurlarda ýokary beýiklikde uçýan uçarlaryň ýolagçylary üçin töwekgelçilik saklanýar.
Esasy agram kosmos enjamlaryna düşýär. Hatda radiasiýa durnukly elektronika ulanylanda-da, şeýle ýokary proton akymlary hemralaryň ýat çiplerinde näsazlyklara, kameralarda bökdençlikleriň ýokarlanmagyna, ýyldyz trekerleriniň işinde ýalňyşlyklara, şeýle-de Gün panelleriniň netijeliliginiň peselmegine getirip biler. Müňlerçe Starlink internet hemrasy-da howp astyna düşdi.
Hadysanyň netijesinde ýiti polýar şöhlelenmeleri döredi. 


26.01.2026 15:29
6.8k+

Asyryň iň dowamly Gün tutulmasy 6 minuda çeker: oňa haçan garaşmaly?

2027-nji ýylyň 2-nji awgustynda Günorta Ýewropanyň, Demirgazyk Afrikanyň we Ýakyn Gündogaryň käbir sebitlerinde Günüň doly tutulmasy bolar. Iň ýokary tapgyrda Aý Günüň ýüzüni 6 minut 23 sekuntlap ýapar. Astronomlaryň çaklamalaryna görä, bu iň azyndan 2114-nji ýyla çenli gury ýerde synlap boljak iň dowamly doly Gün tutulma bolar» diýip, Ecoticias neşiri ýazýar...

24.01.2026 15:54
3.6k+

Günüň üstünden iň uly tegmiller toplumy ýitdi

Geçen ýyl Günde dörän tegmil toplumlarynyň arasynda iň ulusy «hiç zat galmazdan diýen ýaly» ýitdi. Bu barada RYA-nyň Kosmos gözlegleri institutynyň we Gün-Ýer fizikasy institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň metbugat gullugy habar berdi...

22.01.2026 23:01
4.2k+

Güýçli Gün alawlamasyndan soň Ýeriň üstünde dörän üýtgeşik polýar şöhlelenmesi kosmosdan düşürildi

Russiýaly kosmonawt Sergeý Kud-Swerçkow Halkara kosmos stansiýasynyň bortundan düşürilen Ýeriň üstündäki seýrek gyzyl polýar şöhlelenmesiniň kadrlaryny görkezdi. Hadysa şu ýylda ilkinji iň ýokary X derejeli alawlamanyň we XXI asyr üçin rekord derejeli radiasiýa tupanynyň netijesi boldy...

19.01.2026 15:18
8.3k+

20-nji ýanwarda Ýerde güýçli magnit tupanlarynyň bolmagyna garaşylýar

20-nji ýanwarda, sişenbe güni, Ýerde G3 we G4 derejeli magnit tupanlarynyň bolmagyna garaşylýar. Bu barada Russiýanyň Ylymlar Akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasy habar berdi...