Ýokary derejeli kosmos tupany asmany ýiti polýar şöhlelenmeleri bilen boýady

  • düýn 23:00
  • 861

Ýeriň golaýynda XXI asyryň iň güýçli radiasiýa tupanlarynyň biri hasaba alyndy. Günüň ýokary energiýaly bölejikleri – proton akymlary örän seýrek S4 derejesine ýetdi – bu soňky 20 ýyldan gowrak wagt bäri hasaba alynmadyk rekord derejedir diýip, Russiýanyň Ylymlar Akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasy habar berdi.

Günüň proton akymlarynyň güýçlüligi 37 müň birlige ýetdi. Barlaghana radiasiýa tupanynyň indiki, teoretik derejesi bolan S5-iň häzirki gözegçiligiň taryhynda hiç haçan hasaba alynmandygyny belledi. XX asyrda hasaba alnan iň ýokary dereje, takmynan, 40 müň birlige ýetipdi.
Ýerdäki adamlar üçin howp ýok. Alymlar Gün bölejikleriniň planetamyzyň üstüne ýetmejekdigini, sebäbi magnit meýdanynyň we atmosferanyň Ýeri goraýandygyny belledi. Ýöne astronawtlar we polýar ugurlarda ýokary beýiklikde uçýan uçarlaryň ýolagçylary üçin töwekgelçilik saklanýar.
Esasy agram kosmos enjamlaryna düşýär. Hatda radiasiýa durnukly elektronika ulanylanda-da, şeýle ýokary proton akymlary hemralaryň ýat çiplerinde näsazlyklara, kameralarda bökdençlikleriň ýokarlanmagyna, ýyldyz trekerleriniň işinde ýalňyşlyklara, şeýle-de Gün panelleriniň netijeliliginiň peselmegine getirip biler. Müňlerçe Starlink internet hemrasy-da howp astyna düşdi.
Hadysanyň netijesinde ýiti polýar şöhlelenmeleri döredi. 


19.01.2026 15:18
7.7k+

20-nji ýanwarda Ýerde güýçli magnit tupanlarynyň bolmagyna garaşylýar

20-nji ýanwarda, sişenbe güni, Ýerde G3 we G4 derejeli magnit tupanlarynyň bolmagyna garaşylýar. Bu barada Russiýanyň Ylymlar Akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasy habar berdi...

15.01.2026 15:32
5.3k+

Magnit tupanlary 2026-njy ýylyň eýýäm ilkinji iki hepdesinde ýygy-ýygydan bolýan hadysa öwrüldi

2026-njy ýylyň ilkinji iki hepdesi üýtgeşik ýokary geomagnit işjeňligini görkezdi: ýylyň başyndan bäri geçen günleriň 62%-i Kp şkalasy boýunça «sary» we «gyzyl» derejede boldy. Deňeşdirmek üçin, 2025-nji ýylda şeýle günleriň paýy 46%-di...

27.12.2025 20:51
4.3k+

2025-nji ýylda magnit tupanlarynyň sany soňky on ýylda iň ýokary derejä ýetdi

2025-nji ýylda magnit tupanlarynyň bolan günleriniň sany soňky on ýylda iň ýokary görkezijä, geomagnit-gozganma günleriniň umumy sany bolsa soňky ýigrimi ýylda iň ýokary derejä ýetdi. Bu barada RYA-nyň Kosmos gözlegleri institutynyň we Gün-Ýer fizika institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasy habar berdi...

10.12.2025 09:53
5.7k+

7-nji ýanwarda planetalaryň ýörişi bolar we ol indiki gezek 2267-nji ýylda gaýtalanar

2026-njy ýylyň 7-nji ýanwarynda planetalaryň ýörişi bolar: Gün, Wenera we Mars bir hatara diýen ýaly düzüler, olaryň arasyndaky burç aralygy bolsa bir gradusa çenli azalar. Bu astronomik hadysanyň indiki gezek diňe XXIII asyrda gaýtalanmagyna garaşylýar diýip, RYA-nyň Kosmos gözlegleri institutynyň we Gün-Ýer fizikasy institutynyň metbugat gullugy habar berdi...