Ak maýanyň ýolunyň merkezinde Saturn ölçegindäki «sergezdan planeta» tapyldy

  • 05.01.2026 08:32
  • 3.8k+

Halkara astronomlar topary Ak maýanyň ýolunyň merkezinde, Ýerden takmynan 9,9 müň ýagtylyk ýyly uzaklygynda ilkinji gezek uly «sergezdan planetany» (planet-izgoý) tapdylar. Ol ölçegi boýunça Saturn bilen deňeşdirerlikdir.

"Science" žurnalynda alymlaryň bellemegine görä, bu desganyň tapylmagy äpet planetalaryň hem öz dogduk ulgamlaryny terk edip bilýändigini tassyklaýar.
Bu desga «Eýnşteýn çölünde» ýerleşýär — bu massa diapazonynda uly planetalaryň öz ulgamlaryndan örän seýrek çykýandygy öňden bäri çaklanylypdy. Ozal mälim bolan «sergezdan planetalar» Neptundan ýeňildi, şonuň üçin hem täze tapylan bu desga özüniň agramlylygy bilen tapawutlanýar.
Açyş Warşawa uniwersitetiniň obserwatoriýasynyň direktory Anjeý Udalskiniň ýolbaşçylygyndaky OGLE taslamasynyň çäklerinde amala aşyryldy. Taslama desgalary grawitasiýa mikrolinzasy effekti arkaly gözleýär: bu usulda alysdaky ýyldyzlaryň öňünde duran sönük ýa-da görünmeýän jisimler olaryň ýagtylygyny az-kem gyşardýarlar. Astronomlar şeýle jisimleriň arasyndan birnäçe «sergezdan planetany» tapmagy başardylar.
Bu desgalaryň anyk gelip çykyşy häzirlikçe nämälimligine galýar: käbir alymlar olary ulgamdan zyňlyp çykarylan planetalar diýip hasaplasa, beýlekileri olary örän sowuk goňur girdenekler — ýagny pes massaly, emele gelip bilmedik «şowsuz» ýyldyzlar diýip atlandyrýarlar.


02.03.2026 14:41
3.9k+

Aý barha kiçelýär: bu geljekde oňa gonjak kosmonawtlar üçin howply bolup biler

Ýeriň hemrasy kem-kemden göwrümini ýitirýär, bu bolsa onuň gabygynda jaýryklaryň we gatlaklaryň emele gelmegine sebäp bolýar. Bu barada The Planetary Science Journal neşiri Smitson milli howa we kosmos muzeýiniň hünärmeni Koul Naýpaweriň barlaglaryna salgylanyp habar berýär...

27.02.2026 21:08
9.1k+

Näme üçin Marsda diňe ýeralma bilen oňup bolmaz? Geljekki missiýalaryň esasy kynçylyklary

Köp adamlar geljekki kosmos missiýalaryny «Marsly» (Марсианин) filmi arkaly göz öňüne getirýär: gyzyl tozan, ýalňyzlyk we astronawtyň janyny halas eden ýeralma joýalary. Emma, hakykatda, uzak kosmosda ýaşamak diňe bir zatlar ösdürip ýetişdirmegi öwrenmekden has çylşyrymly meseledir...

23.02.2026 02:55
5.7k+

Alymlar Günüň ýüzünde tegmil tapanoklar: 2021-nji ýyldan bäri birinji gezek

Häzirki wagtda Günüň Ýere öwrülen tarapynda hiç hili tegmil görünmeýär diýip, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary institutynyň Gün astronomiýasy laboratoriýasy habar berdi. «Häzirki pursatda Günüň ýüzünde hatda iň kiçijik tegmil hem görünmeýär...

22.02.2026 16:59
2.6k+

Aýa dolanmak kyn boldy: NASA Artemis II Aý missiýasyny ýene yza süýşürýär

NASA-nyň Artemis II aý missiýasynyň 6-njy marta meýilleşdirilen uçuşy tehniki näsazlyklar sebäpli yza süýşürilýär. Nobatdaky barlag wagtynda SLS raketasynyň ikinji basgançagynyň hereketlendiriji desgasynda geliý akymynyň bozulmagy ýüze çykaryldy...