Klimatologlar: Asyryň ortalaryna çenli Ýer ýüzünde her ýyl 4 müňe çenli buzluklar ýok bolar

  • 22.12.2025 13:53
  • 5.8k+

Eger global maýlamaklyk asyryň ahyryna çenli temperaturanyň 1,5-4 gradus Selsiý ýokarlanmagyna getirse, eýýäm şu asyryň ortalaryna çenli Ýer her ýyl 2000-den 4000-e çenli buzlugy ýitirer. Netijede, buzluklaryň umumy sany 200 müňden 18 müňe çenli azalyp biler.

Bu netijä ýewropaly we amerikaly klimatologlar takmynan 200 müň polýar we dag buzluklarynyň ýagdaýynyň üýtgemeginiň dört ssenarisini öwrenenlerinden soň geldiler. Barlagyň netijeleri Şweýsariýanyň Ýokary tehniki mekdebiniň (ETH) metbugat gullugy tarapyndan çap edildi.

"Bu proseslere iň ejiz buzluklar — uly bolmadyk belentliklerde ýa-da pes giňliklerde ýerleşýän dag buzluklary bolar. Olaryň hataryna Alp daglaryndaky, Kawkazdaky we Demirgazyk Amerikanyň Gaýaly daglaryndaky (Rocky Mountains) buz massiwleri, şeýle hem And we Afrika daglarynyň käbir sebitleri girýär. Bu ýerlerde buzluklaryň ýarysyndan gowragy ýakyn on-ýigrimi ýylyň dowamynda ýitip gider" — diýip, ETH-niň ylmy işgäri Lander fon Triht mälim etdi.

Ol iň gowy ýagdaýda hem (maýlama 1,5 gradus bolanda), "buzluklaryň ýok bolmagynyň iň ýokary derejesiniň" — ýagny buz massiwleriniň iň köp ýitirilýän döwrüniň 2041-nji ýylda boljakdygyny belledi. Şol wagt Ýer her ýyl takmynan 2000 buz örtügini ýitirer.
Iň erbet ssenaride bolsa, bu iň ýokary dereje 2055-nji ýyla süýşer we şol ýyl takmynan 4000 buzluk ýok bolar. Bu ýagdaýda asyryň ahyryna çenli diňe 18 müň sany iň uly we iň sowuk buzluk saklanyp galar.
Bu bolsa Merkezi Ýewropadaky 3600 Alp buzluklaryndan diňe iki onlugynyň (20-ä golaýynyň) galmagyna getirer. Amerikanyň Gaýaly daglary buz massalarynyň 99%-ini, Merkezi Aziýanyň dag gerişleri we And daglary bolsa degişlilikde 96% we 94% buzluklaryny ýitirer. Bu ýagdaý ýerli ekoulgamlara we süýji suwuň elýeterliligine düýpli täsir eder.
Alymlar munuň global maýlamaklyga garşy has işjeň göreşmegiň zerurdygyny görkezýändigini nygtaýarlar.


19.02.2026 10:39
9.5k+

Fransiýada 36 gün bäri dynman ýagan ýagyş taryhy rekordy täzeledi

Fransiýada ýagynly günleriň dowamlylygy boýunça taryhy rekord hasaba alyndy. BFMTV teleýaýlymynyň habar bermegine görä, ýurtda 15-nji ýanwardan bäri, ýagny 36 günläp yzyny üzmän ýagyş ýagýar. Howanyň ýaramazlaşmagy bilen 17-nji fewralda dört sany departamentde sil gelme ähtimallygy zerarly iň ýokary — "gyzyl" derejeli howp yglan edildi...

16.02.2026 15:06
9.7k+

Italiýada meşhur «Aşyklaryň arkasy» gaýasy ýumruldy

Italiýanyň Apuliýa sebitindäki Adriatika deňziniň kenarynda «Aşyklaryň arkasy» ady bilen tanalýan Sant-Andrea gaýasy ýumruldy. Ýerli häkimiýetleriň maglumatlaryna görä, muňa ygally howa şertleri we deňiz eroziýasy sebäp boldy...

15.02.2026 17:58
5.5k+

Fin aýlagyny soňky on ýylyň dowamynda görülmedik derejede buz örtdi

2026-njy ýylyň fewralynda Fin aýlagyndaky buzuň meýdany soňky on ýyl boýunça iň uly derejesine ýetdi. Bu barada Helsingin Sanomat gazeti habar berdi. Neşiriň maglumatlaryna görä, buzuň galyňlygy häzirki wagtda 10-dan 40 santimetre çenli ýetýär...

12.02.2026 11:25
1.4k+

Ýanwar aýy soňky 9 ýylda magnit hadysaly iň işjeň aý boldy

Geçen ýanwar aýy 2017-nji ýyldan bäri magnit harasatynyň iň işjeň hasaba alnan döwri boldy. 31 günüň dowamynda geomagnit tupanlary 10 gezek hasaba alyndy. Bu görkeziji häzirki 25-nji gün sikli üçin hem, 2017-nji ýylyň sentýabryndan bäri geçen döwür üçin hem rekord derejedir...