Klimatologlar: Asyryň ortalaryna çenli Ýer ýüzünde her ýyl 4 müňe çenli buzluklar ýok bolar

  • 22.12.2025 13:53
  • 5.7k+

Eger global maýlamaklyk asyryň ahyryna çenli temperaturanyň 1,5-4 gradus Selsiý ýokarlanmagyna getirse, eýýäm şu asyryň ortalaryna çenli Ýer her ýyl 2000-den 4000-e çenli buzlugy ýitirer. Netijede, buzluklaryň umumy sany 200 müňden 18 müňe çenli azalyp biler.

Bu netijä ýewropaly we amerikaly klimatologlar takmynan 200 müň polýar we dag buzluklarynyň ýagdaýynyň üýtgemeginiň dört ssenarisini öwrenenlerinden soň geldiler. Barlagyň netijeleri Şweýsariýanyň Ýokary tehniki mekdebiniň (ETH) metbugat gullugy tarapyndan çap edildi.

"Bu proseslere iň ejiz buzluklar — uly bolmadyk belentliklerde ýa-da pes giňliklerde ýerleşýän dag buzluklary bolar. Olaryň hataryna Alp daglaryndaky, Kawkazdaky we Demirgazyk Amerikanyň Gaýaly daglaryndaky (Rocky Mountains) buz massiwleri, şeýle hem And we Afrika daglarynyň käbir sebitleri girýär. Bu ýerlerde buzluklaryň ýarysyndan gowragy ýakyn on-ýigrimi ýylyň dowamynda ýitip gider" — diýip, ETH-niň ylmy işgäri Lander fon Triht mälim etdi.

Ol iň gowy ýagdaýda hem (maýlama 1,5 gradus bolanda), "buzluklaryň ýok bolmagynyň iň ýokary derejesiniň" — ýagny buz massiwleriniň iň köp ýitirilýän döwrüniň 2041-nji ýylda boljakdygyny belledi. Şol wagt Ýer her ýyl takmynan 2000 buz örtügini ýitirer.
Iň erbet ssenaride bolsa, bu iň ýokary dereje 2055-nji ýyla süýşer we şol ýyl takmynan 4000 buzluk ýok bolar. Bu ýagdaýda asyryň ahyryna çenli diňe 18 müň sany iň uly we iň sowuk buzluk saklanyp galar.
Bu bolsa Merkezi Ýewropadaky 3600 Alp buzluklaryndan diňe iki onlugynyň (20-ä golaýynyň) galmagyna getirer. Amerikanyň Gaýaly daglary buz massalarynyň 99%-ini, Merkezi Aziýanyň dag gerişleri we And daglary bolsa degişlilikde 96% we 94% buzluklaryny ýitirer. Bu ýagdaý ýerli ekoulgamlara we süýji suwuň elýeterliligine düýpli täsir eder.
Alymlar munuň global maýlamaklyga garşy has işjeň göreşmegiň zerurdygyny görkezýändigini nygtaýarlar.


31.01.2026 19:26
13k+

Sisiliýadaky şäher ýeriň opurylmagy sebäpli uçudyň gyrasynda galdy

Sisiliýanyň Kaltanissetta kommunasyndaky Nişemi şäheriniň häkimiýetleri ýer süýşgüni sebäpli 1,5 müňe golaý ýaşaýjyny gyssagly ewakuasiýa etdi. Bu tebigy hadysa sebäpli şäheriň taryhy merkezi ýumrulyp biler diýip, The Guardian gazeti habar berýär...

28.01.2026 11:12
12k+

«Ýer ala, ýurt ala» : Awstraliýada 50 graduslyk jöwza höküm sürýär

Awstraliýada rekord derejedäki yssy howa höküm sürýär. Ýurtda 27-nji ýanwarda howanyň temperaturasynyň 50 gradusa golaýlandygy hasaba alyndy. Sky News teleýaýlymynyň habar bermegine görä, ýerli meteorologlar Wiktoriýa ştatynyň birnäçe ilatly nokatlarynda termometrleriň 48,9 gradusa çenli ýokarlanandygyny mälim etdiler...

24.01.2026 10:23
7.3k+

Dünýäniň iň uly 100 şäheriniň ýarysy suw ýetmezçiligini başdan geçirýär

Watershed Investigations we The Guardian gazetleriniň bilelikdäki gözlegine görä, dünýäniň iň uly 100 şäheriniň ýarysy eýýäm suw ýetmezçiliginiň ýokary derejesi bilen ýüzbe-ýüz boldy. Barlagçylar suw ýetmezçiligini öý hojalyklary we senagat üçin zerur bolan suwuň möçberiniň ätiýaçlykdaky mukdardan artyk bolýan ýagdaýy hökmünde kesgitleýärler...

20.01.2026 14:13
17k+

5 metre çenli gar üýşmegi: Kamçatkada soňky 50 ýylda iň güýçli gar ýagdy

Russiýanyň Kamçatka ülkesiniň administratiw merkezinde, Petropawlowsk-Kamçatskiý şäherinde soňky bir ýarym aýda 50 ýyl bäri görülmedik adatdan daşary gar ýagdy diýip, sebit gidrometeorologiýa merkezine salgylanyp, «Kamçatka-Inform» habar berýär...