Klimatologlar: Asyryň ortalaryna çenli Ýer ýüzünde her ýyl 4 müňe çenli buzluklar ýok bolar

  • 22.12.2025 13:53
  • 5.9k+

Eger global maýlamaklyk asyryň ahyryna çenli temperaturanyň 1,5-4 gradus Selsiý ýokarlanmagyna getirse, eýýäm şu asyryň ortalaryna çenli Ýer her ýyl 2000-den 4000-e çenli buzlugy ýitirer. Netijede, buzluklaryň umumy sany 200 müňden 18 müňe çenli azalyp biler.

Bu netijä ýewropaly we amerikaly klimatologlar takmynan 200 müň polýar we dag buzluklarynyň ýagdaýynyň üýtgemeginiň dört ssenarisini öwrenenlerinden soň geldiler. Barlagyň netijeleri Şweýsariýanyň Ýokary tehniki mekdebiniň (ETH) metbugat gullugy tarapyndan çap edildi.

"Bu proseslere iň ejiz buzluklar — uly bolmadyk belentliklerde ýa-da pes giňliklerde ýerleşýän dag buzluklary bolar. Olaryň hataryna Alp daglaryndaky, Kawkazdaky we Demirgazyk Amerikanyň Gaýaly daglaryndaky (Rocky Mountains) buz massiwleri, şeýle hem And we Afrika daglarynyň käbir sebitleri girýär. Bu ýerlerde buzluklaryň ýarysyndan gowragy ýakyn on-ýigrimi ýylyň dowamynda ýitip gider" — diýip, ETH-niň ylmy işgäri Lander fon Triht mälim etdi.

Ol iň gowy ýagdaýda hem (maýlama 1,5 gradus bolanda), "buzluklaryň ýok bolmagynyň iň ýokary derejesiniň" — ýagny buz massiwleriniň iň köp ýitirilýän döwrüniň 2041-nji ýylda boljakdygyny belledi. Şol wagt Ýer her ýyl takmynan 2000 buz örtügini ýitirer.
Iň erbet ssenaride bolsa, bu iň ýokary dereje 2055-nji ýyla süýşer we şol ýyl takmynan 4000 buzluk ýok bolar. Bu ýagdaýda asyryň ahyryna çenli diňe 18 müň sany iň uly we iň sowuk buzluk saklanyp galar.
Bu bolsa Merkezi Ýewropadaky 3600 Alp buzluklaryndan diňe iki onlugynyň (20-ä golaýynyň) galmagyna getirer. Amerikanyň Gaýaly daglary buz massalarynyň 99%-ini, Merkezi Aziýanyň dag gerişleri we And daglary bolsa degişlilikde 96% we 94% buzluklaryny ýitirer. Bu ýagdaý ýerli ekoulgamlara we süýji suwuň elýeterliligine düýpli täsir eder.
Alymlar munuň global maýlamaklyga garşy has işjeň göreşmegiň zerurdygyny görkezýändigini nygtaýarlar.


17.05.2026 23:10
9.8k+

Hindistan we Pakistan görlüp-eşidilmedik aşa yssy howa şertleri bilen ýüzbe-ýüz boldy

Pakistanda we Hindistanda howanyň temperaturasy +46°C-ä çenli ýetýän we uzak wagtlap dowam edýän aşa yssylyk hasaba alynýar diýip, Zakon.kz neşiri ýazýar....

11.05.2026 11:37
4.7k+

El-Ninýo sebäpli Dünýä ummanynyň temperaturasy taryhy rekorda golaýlaýar

Howa şertleri El-Ninýo tebigy hadysasynyň işjeň fazasyna geçýärkä, dünýä ummanlary täze temperatura rekordlaryny goýmagyň bosagasynda dur....

24.03.2026 07:08
4.2k+

BMG: 2025-nji ýyl soňky 176 ýylyň içinde iň yssy ýyllaryň biri boldy

Bütindünýä Meteorologiýa Guramasynyň hasabatyna görä, 2025-nji ýyl taryhda iň yssy ýyllaryň biri bolup, bu görkeziji boýunça ikinji ýa-da üçünji orunda durýar. Ýer ýüzüniň ortaça temperaturasy senagatdan öňki 1850–1900-nji ýyllar aralygyndaky derejeden takmynan 1,43 dereje ýokary boldy...

23.03.2026 05:25
4.6k+

ABŞ-da mart aýy üçin rekord derejedäki yssy hasaba alyndy

ABŞ-nyň günorta-günbatarynda howanyň temperaturasy adatdan daşary derejä ýetip, ozalky iň ýokary görkezijileri täzeledi. Bilermenler sebitdäki mart aýy üçin rekord derejedäki bu jöwzany global howa üýtgemegi bilen baglanyşdyrýarlar...