Hytaýly alymlar bary-ýogy bir atom galyňlykda ýady saklaýjy çip döretdiler

  • 17.10.2025 12:18
  • 3k+

Professor Çunsen Liunyň ýolbaşçylygyndaky hytaýly alymlar topary galyňlygy  bir atoma deň bolan iki ölçegli materiallardan we adaty kremnili arhitekturadan düzülen gibrid ýady saklaýan çip işläp düzdüler.

Çibiň sygymy 1 kilobaýt, maglumatlary ýazmak we pozmak wagty bolsa bary-ýogy 20 nanosanýa deň. Ol daşarky buýruklar arkaly maglumatlary okamak, ýazmak we pozmak amallaryny ýerine ýetirip bilýär.
Aslynda, täze çip adaty mikroshemalaryň kiçeldilen görnüşi däl. Ol ýadyň gurluşyna düýpgöter täzeçe çemeleşmäni görkezýär — iň tiz flеş-ýady kremniniň metall-oksidli ýarymgeçiriji (CMOS) gurluşy bilen birleşdirýär.
Iki ölçegli materiallaryň kremnili çipler bilen birleşdirilmegi, adaty kremniniň tehnologiýasynyň miniaturizasiýada ýüzbe-ýüz bolýan fiziki çäklendirmelerini ýeňip geçmäge mümkinçilik berýär. Adaty tranzistorlaryň ululygyny has hem kiçeltmek indi mümkin däl diýen derejede bolsa, iki ölçegli materiallar elektron komponentleri has-da kiçeltmek üçin täze mümkinçilikleri açýar.
Eger bu taslama üstünlikli amala aşyrylsa, Hytaý maglumatlary saklamak we işlemek babatda täze dünýä ölçegini ornaşdyryp biler. Bir atom galyňlykda bolan çip geljekki akylly ulgamlaryň — smartfonlardan başlap kwant hasaplaýyş platformalaryna çenli — esasy bölegi bolup biler.
Ylmy barlagyň netijeleri Nature žurnalynda neşir edildi.


düýn 10:44
930

Hytaýyň X-Humanoid adam şekilli roboty ilkinji gezek orbitadaky hemra bilen gönüden-göni aragatnaşyga girdi

Hytaýyň X-Humanoid kompaniýasynyň gumanoid (adam şekilli) roboty Ýeriň pes orbitasyndaky hemra bilen gönüden-göni baglanan dünýäde ilkinji robot boldy. Interesting Engineering neşiriniň habar bermegine görä, bu synag Pekinde geçirilen Täjirçilik kosmos senagatynyň ýokary hilli ösüşi boýunça Üçünji maslahatyň çäginde amala aşyryldy...

düýn 08:37
2k+

Uky beýniden öň döräpdir. Muny meduzalar subut etdi

Meduzalar hem gije-gündiziň dowamynda adamlar ýaly takmynan sekiz sagat ýatýan ekenler. Bu barada Nature Communications žurnaly Bar-Ilan uniwersitetiniň alymlaryna salgylanyp habar berýär. Lior Appelbaumyň ýolbaşçylygynda işleýän neýrobiologlar boşiçegeliler toparyna degişli jandarlary öwrenip, şeýle netijä geldiler...

29.01.2026 20:16
2k+

Çagalar bakja baglary peýdaly bakteriýalaryň esasy çeşmesi bolup çykdy

Halkara alymlar topary çagalaryň bakja-baglara gitmeginiň olaryň içege mikrobiomasynyň kemala gelmegine öý şertlerinden has güýçli täsir edýändigini anykladylar. Bary-ýogy birnäçe aýdan soň, çagalar peýdaly bakteriýalary ene-atalaryna garanyňda, öz deň-duşlary bilen has işjeň alyş-çalyş edip başlaýarlar...

29.01.2026 18:18
7.5k+

Matematik alym tas iki asyrdan bäri çözülmeze dönen deňlemäni çözdi

Russiýaly matematik Iwan Remizow differensial deňlemeler nazaryýetine degişli bolan we 190 ýyldan gowrak wagt bäri analitiki usul bilen çözüp bolmaýar diýlip hasaplanan meseläniň çözgüdini tapdy. Habarda häzirki zaman ylmynyň esasy gurallarynyň biri bolan üýtgeýän koeffisiýentli ikinji tertipli differensial deňlemeler barada gürrüň gidýär...