Hytaýly alymlar bary-ýogy bir atom galyňlykda ýady saklaýjy çip döretdiler

  • 17.10.2025 12:18
  • 3k+

Professor Çunsen Liunyň ýolbaşçylygyndaky hytaýly alymlar topary galyňlygy  bir atoma deň bolan iki ölçegli materiallardan we adaty kremnili arhitekturadan düzülen gibrid ýady saklaýan çip işläp düzdüler.

Çibiň sygymy 1 kilobaýt, maglumatlary ýazmak we pozmak wagty bolsa bary-ýogy 20 nanosanýa deň. Ol daşarky buýruklar arkaly maglumatlary okamak, ýazmak we pozmak amallaryny ýerine ýetirip bilýär.
Aslynda, täze çip adaty mikroshemalaryň kiçeldilen görnüşi däl. Ol ýadyň gurluşyna düýpgöter täzeçe çemeleşmäni görkezýär — iň tiz flеş-ýady kremniniň metall-oksidli ýarymgeçiriji (CMOS) gurluşy bilen birleşdirýär.
Iki ölçegli materiallaryň kremnili çipler bilen birleşdirilmegi, adaty kremniniň tehnologiýasynyň miniaturizasiýada ýüzbe-ýüz bolýan fiziki çäklendirmelerini ýeňip geçmäge mümkinçilik berýär. Adaty tranzistorlaryň ululygyny has hem kiçeltmek indi mümkin däl diýen derejede bolsa, iki ölçegli materiallar elektron komponentleri has-da kiçeltmek üçin täze mümkinçilikleri açýar.
Eger bu taslama üstünlikli amala aşyrylsa, Hytaý maglumatlary saklamak we işlemek babatda täze dünýä ölçegini ornaşdyryp biler. Bir atom galyňlykda bolan çip geljekki akylly ulgamlaryň — smartfonlardan başlap kwant hasaplaýyş platformalaryna çenli — esasy bölegi bolup biler.
Ylmy barlagyň netijeleri Nature žurnalynda neşir edildi.


düýn 19:36
2.1k+

ILMI merkezi: Er-Riýadda geljekki zehinler üçin täze merkeziň gurluşygy güýçli depginde dowam edýär

Saud Arabystany Er-Riýadda alnyp barylýan giň möçberli gurluşyk taslamasynyň täze suratlaryny çap etdi. Mohammed bin Salmanyň (Misk City) adyny göterýän dünýäde ilkinji girdejisiz şäheriň merkezinde ýerleşýän ILMI ylmy-barlag toplumy kem-kemden kemala gelýär...

düýn 14:07
1.6k+

Alymlar Aýda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler

Ostindäki Tehas uniwersitetiniň we Tehas A&M uniwersitetiniň hünärmenleri Aýda guruljak geljekki bazalarda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler. Geçirilen tejribeleriň dowamynda olara Aýyň topragynyň nusgasynda — regolitde bu ösümligi ösdürip ýetişdirmek we hasyl almak başartdy...

14.03.2026 16:44
2k+

Hytaý 2030-njy ýyla çenli 6G aragatnaşyk ulgamyny işe girizmegi meýilleşdirýär

Hytaý halkara standartlary tassyklanylandan soň, 2030-njy ýyla çenli altynjy nesil (6G) aragatnaşyk tehnologiýasyny ulanmagy göz öňünde tutýar. Bu barada Yicai neşiri pudak hünärmenleriniň çaklamalaryna salgylanyp habar berýär...

14.03.2026 16:16
1.9k+

Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň döreýşini surata düşürdiler

Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň — örän güýçli magnit meýdany bolan neýtron ýyldyzynyň döreýşine tomaşa etdiler. Bu açyş magnetarlaryň aşa ýagty täze ýyldyzlary energiýa bilen üpjün edýändigi baradaky 16 ýyllyk teoriýany tassyklady...