Astronomlar sekuntda 6 milliard tonna tizlikde ulalýan ýalňyz planetany tapdylar

  • 07.10.2025 13:08
  • 6.2k+

Astronomlar «sergezdan-planetanyň» – ýyldyzyň daşyndan aýlanman, kosmosda erkin gezip ýören obýektiň massasynyň rekord derejede ösýändigini hasaba aldylar. Ýewropanyň Günorta obserwatoriýasynyň «Örän uly teleskopynyň» (VLT) kömegi bilen geçirilen gözegçilikler, bu planetanyň sekuntda 6 milliard tonna tizlikde gaz we tozan sorup alýandygyny görkezdi. Bu öňde-soňda bir planetanyň hasaba alnan iň ýokary ösüş tizlikdir.

Cha 1107-7626 Ýerden takmynan 620 ýagtylyk ýyly uzaklykda Hameleon ýyldyzlar toparynda ýerleşýär. Onuň massasy Ýupiteriň massasyndan bäş-on esse uludyr we ol daş-töweregindäki gaz-tozan diskinden maddalary alyp, emele gelmegini dowam etdirýär.
Barlagyň ýolbaşçysy, Palermo astronomiýa obserwatoriýasynyň işgäri Wiktor Almendros-Abad birnäçe aýyň dowamynda maddalary sorup almagyň tizliginiň takmynan sekiz esse artandygyny belledi.
Alymyň nygtamagyna görä: «Adamlar planetalar barada sypaýy we durnukly dünýäler hökmünde pikir edip bilerler, ýöne bu açyş kosmosda erkin ýüzüp ýören planeta massaly obýektleriň aýratyn üýtgeşik hereket edip biljekdigini görkezýär».
Derňew ösüş prosesine diňe ýyldyzlarda has ozal syn edilen magnit işjeňliginiň gatnaşýandygyny görkezdi. Bu açyş ýyldyzlar bilen planetalaryň arasyndaky çägiň nireden geçýändigine düşünmäge kömek edýär we «galtaşyk-planetanyň» emele gelmegi barada täze maglumat berýär.
Gözlegiň netijeleri The Astrophysical Journal Letters žurnalynda neşir edildi.


16.01.2026 15:17
4.9k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...

16.01.2026 15:12
2.9k+

Alymlar uçuşdan soň astronawtlaryň beýnisiniň formasynyň üýtgeýändiginiň üstüni açdylar

Kosmosa uçuş astronawtlaryň bedenine täsir edip, olaryň myşsalarynyň ýitmegine, süňk dykyzlygynyň peselmegine we suwuklyk hem elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Emma bu-da hemmesi däl. Alymlar mikrograwitasiýanyň täsirlerini öwrenenlerinden soň, älem giňişligine uçuşyň astronawtlaryň beýnisiniň gurluşyna täsir edýändigini-de anykladylar...

14.01.2026 10:20
2.4k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.4k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...