Geçirilen barlaglar sandan galan teker önümleriniň, hatda şäherlerden uzakda ýerleşýän Arktika deňizlerine-de düşýändigini we deňiz durmuşyna täsir edip, mutasiýa sebäp bolup, şeýle hem adamlaryň we haýwanlaryň bedenine aralaşyp biljekdigini tassyklady.
Barlagçylar awtoulag tekerleriniň we gara ýollaryň bölejikleriniň Demirgazyk buzly ummana edýän täsirini ilkinji gezek öwrendiler.
Olar bölejikleriň düzümini we olaryň biosfera täsirini kesgitlemek üçin deňziň ýüzündäki mikroplastikanyň nusgalaryny ýygnadylar.
Nusgalaryň seljermesi awtoulag tekerleri bilen asfaltyň arasyndaky sürtülme netijesinde emele gelýän, polimerlerden, gara şepbikden, asfaltyň hapalaryndan, benzinden, ýaglardan we boýag örtüklerinden ybarat bölejikleriň ummana düşýändigini görkezdi. Bölejikleriň ortaça massasy 0,55 mg, ululygy 1,20 mm 1,10 mm.
Şinalaryň bölejikleri Sibir derýalary bolan Lenadan, Ýeniseýden, Kolymadan gelýär we deňiz akymlary bilen ummana düşýär. Hapalaýjy maddalar zooplanktonlaryň iýmitine öwrülýär-da, olary hem balyklar, guşlar we deňiz süýdemdirijileri iýýär, olaryň käbiri adam iýmitine hem girýär. Bölejikleriň owuntyklary haýwanlaryň ulalmagyny, köpelmegini we ösüşini bökdäp biler, bu bolsa mutasiýa we zyýanly çişleriň döremegine sebäp bolup biler. Poliuretan laky öýjük DNK-syndaky aminokislotanyň biosintezi prosesini üýtgedýär.
Birnäçe barlaglar sandan galan teker örtükleriniň ýerüsti we suw ekoulgamlarynda mikroplastikanyň 35% -den 85% -ini düzýändigini görkezdi.
Ýük ulaglarynyň tekerleri hyzmat ediş möhletiniň dowamynda 1,2 kg rezini ýitirýär. Diňe ABŞ-da her ýyl takmynan 1,8 million tonna bölejik daşky gurşawa zyňylýar. Hapalaýjy maddalaryň ýaýraýşy howa şertlerine we entek gowy düşünilmedik beýleki faktorlara baglydyr.
Demirgazyk Buzly umman Dünýä ummanynyň iň az öwrenilen bölegi bolmagynda galýar: ondaky köp ýyllyk buz emele geliş mehanizmleri we -50° C-e çenli temperaturada mikroorganizmleriň niçik ýaşap bilýändigini öz içine alýan işleýiş prosesleriniň köpüsi henizem syr bolup galýar.
