“Jeýms Uebb” teleskopy ýaşamak üçin şertleri bolup biljek planetany tapdy

  • 11.09.2025 19:53
  • 7.8k+

TRAPPIST-1 ýyldyz ulgamyna girýän TRAPPIST-1e ekzoplanetasynda ýaşaýyş üçin laýyk gelýän şertler bolup biler. Bu barada “Jeýms Uebb” kosmos teleskopyndan alnan täze maglumatlara salgylanyp, NewScientist neşiri habar berýär.

Gözlegler planetanyň azota baý we Ýeriňkä meňzeş atmosferasynyň bolup biljekdigini görkezdi. TRAPPIST-1 ulgamy Ýerden, takmynan, 40 ýagtylyk ýyly aralygynda ýerleşýär we azyndan ýedi planetadan ybarat. Şolaryň arasynda üçüsi aýratyn gyzyklanma döredýär – olar suwuň suwuk görnüşde bolup biljek zolagynda ýerleşýär.
Sent-Endrýus uniwersitetinden alym Raýan Makdonald ozal bu zolakdan iki planetanyň seljermesiniň atmosfera alamatlaryny görkezmändigini belledi. Ýöne onuň merkezinde ýerleşýän TRAPPIST-1e has umytlandyryjy aýratynlyklary görkezýär.
Onuň aýtmagyna görä, eger azot atmosferasynyň barlygy tassyklansa, indiki tapgyr gaz gözlemek we planetanyň üstündäki temperatura baha bermek bolar. Bu hem ol ýerde suwuk suwuň bolup biljekdigine ýa-da ýokdugyna düşünmäge mümkinçilik berer – bu faktor onuň ýaşaýyş üçin ýaramlylyk ähtimallygyny ýokarlandyrýar.
Gözleg usulyýeti planetanyň öz ýyldyzynyň öňünden geçende ýagtylygyň üýtgemegine syn etmeklige esaslanýar. Şeýle çemeleşme atmosferanyň himiki düzümini kesgitlemäge we ýaşaýşy goldap biljek elementleri ýüze çykarmaga kömek edýär. Alymlar gutarnykly netije üçin goşmaça gözegçilikleriň zerurdygyny belledi. 


düýn 20:13
2.2k+

Aýdan alnan topragyň seljermesi Ýerde suwuň gelip çykyşy baradaky düşünjeleri üýtgedýär

Aý topragynyň (regolitiň) seljermesi Ýerdäki suwuň esasy böleginiň daşarky kosmosdan gelmedik bolmagynyň mümkindigini görkezdi. Şeýle netijä takmynan 50 ýyl mundan ozal “Apollo” missiýalary tarapyndan getirilen nusgalary täzeden öwrenen amerikan alymlar geldiler...

düýn 08:37
2k+

Uky beýniden öň döräpdir. Muny meduzalar subut etdi

Meduzalar hem gije-gündiziň dowamynda adamlar ýaly takmynan sekiz sagat ýatýan ekenler. Bu barada Nature Communications žurnaly Bar-Ilan uniwersitetiniň alymlaryna salgylanyp habar berýär. Lior Appelbaumyň ýolbaşçylygynda işleýän neýrobiologlar boşiçegeliler toparyna degişli jandarlary öwrenip, şeýle netijä geldiler...

düýn 03:49
1k+

Jeýms Webb garaňky materiýanyň iň takyk kartasyny döretdi

Jeýms Webb kosmos teleskopunyň maglumatlaryny işleýän alymlar garaňky materiýanyň şu güne çenli döredilen iň takyk kartalarynyň birini düzdiler. Gözlegiň netijeleri Nature Astronomy žurnalynda çap edildi. Täze karta — yşyk saçmaýan we görünmeýän maddyýet bolan garaňky materiýanyň adaty maddyýet bilen nähili baglanyşyklydygyny we  älemiň «kosmos karkasyny» (gurluşyny) nähili emele getirýändigini görkezýär...

29.01.2026 20:16
2k+

Çagalar bakja baglary peýdaly bakteriýalaryň esasy çeşmesi bolup çykdy

Halkara alymlar topary çagalaryň bakja-baglara gitmeginiň olaryň içege mikrobiomasynyň kemala gelmegine öý şertlerinden has güýçli täsir edýändigini anykladylar. Bary-ýogy birnäçe aýdan soň, çagalar peýdaly bakteriýalary ene-atalaryna garanyňda, öz deň-duşlary bilen has işjeň alyş-çalyş edip başlaýarlar...