Hytaýda tizlikli otlular üçin ses basýan ulgam oýlanyp tapyldy

  • 13.08.2025 11:16
  • 8.2k+

Hytaýda tizligini 600 km/sag çenli artdyryp bilýän magnit güýjüniň kömegi bilen işleýän otlular (maglew) üçin ses basýan ulgam işlenip taýýarlandy. Bu barada The Guardian gazeti habar berdi.

Häzir Hytaýda tigirli otlular 350 km/sag çenli, maglewler bolsa 460 km/sag çenli tizligini artdyrýar. Indi 600 km/sag çenli tizlikli otlyny-da işe girizmek meýilleşdirilýär, geljekde bolsa tizligi 1000 km/sag çenli artdyrmak göz öňünde tutulýar.
Haçan-da otly şeýle tizlik bilen tunnelden çykanda uçar ses böwedini geçende döreýän ses urgusyna meňzeş güýçli zarba tolkuny ýüze çykýar.
Tizligiň artmagy bilen ses meselesi-de ýitileşýär.
Munuň sebäbi ýokary tizlikde otlynyň porşen ýaly hereket edip, tunnelde howany gysmagy we ony öňe iteklemegidir. Tunnelden çykanda howa birden giňelip, güýçli ses urgusyny döredýär. Bu bolsa adamlar we haýwanlar üçin oňaýsyzlyk döredip, infrastruktura elementlerine zeper ýetirip bilýär.
Hödürlenen çözgüt tunneliň iki tarapynda 100 metre çenli uzynlykda “ses siňdirijilerini” gurnamagy we tunnellerde öýjükli örtügi ulanmagy göz öňünde tutýar. Howa öýjüklerden çykyp, zarba güýjüni peseldip biler. Netijede, sesiň 96% peselmegine garaşylýar, bu bolsa maglewleri howpsuz ulanmaga mümkinçilik berer.
Hytaýda tizlikli otlular üçin petekleriň bahasy awiauçuşlara garanyňda iki esse arzandyr. Şol bir wagtyň özünde, maglewler awiasiýa ýaly köp mukdarda uglerod yzyny döretmeýär.


31.01.2026 08:52
2.2k+

Haýsy döwlet ylmy-barlaglar üçin köp çykdajy edýär? 25 ýylyň infografikasy

Soňky ýigrimi ýylyň dowamynda ylmy-barlag we tejribe-gurnamaçylyk işlerine (NIOKR /R&D) gönükdirilýän global çykdajylar ep-esli artdy. 2000-nji ýylda bu görkeziji 1 trillion dollardan hem az bolan bolsa, 2024-nji ýyla çenli 3 trillion dollara golaýlady...

30.01.2026 10:44
1.1k+

Hytaýyň X-Humanoid adam şekilli roboty ilkinji gezek orbitadaky hemra bilen gönüden-göni aragatnaşyga girdi

Hytaýyň X-Humanoid kompaniýasynyň gumanoid (adam şekilli) roboty Ýeriň pes orbitasyndaky hemra bilen gönüden-göni baglanan dünýäde ilkinji robot boldy. Interesting Engineering neşiriniň habar bermegine görä, bu synag Pekinde geçirilen Täjirçilik kosmos senagatynyň ýokary hilli ösüşi boýunça Üçünji maslahatyň çäginde amala aşyryldy...

29.01.2026 12:37
2k+

Hytaýda Aziýadaky iň gadymy çylşyrymly gurallar tapyldy

Arheologlar Gündogar Aziýada iň gadymy çylşyrymly daş gurallaryny ýüze çykardylar. Bu täze tapyndy sebitiň tehnologik taýdan yza galandygy baradaky öňki garaýyşlary şübhe astyna alýar. Bu barada "Nature Communications" žurnalyndaky ylmy işde aýdylýar...

24.01.2026 11:58
3.3k+

Aýyň arka tarapyndan alnan nusgalarda näbelli material tapyldy

Aýyň arka tarapyndan alnan topragyň Ýere getirilen ilkinji nusgalary täze ylmy açyşlara sebäp boldy. South China Morning Post gazetiniň habaryna görä, hytaýly barlagçylar toprakdan diwarlary ýekeje atom galyňlygynda bolan örän inçe uglerod turbalaryny tapdylar...