Hytaý ýertitremesiniň alamatlaryny gije-gündizleýin öwrenmek üçin hemra uçurdy

  • 18.06.2025 14:32
  • 7.4k+

Hytaý ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Szýusýuan kosmos merkezinden CSES-2 (China Seismo-Electromagnetic Satellite-2) hemrasyny üstünlikli uçurdy. Apparat orbita Long March 2D (“Beýik ýöriş-2D”) raketasy bilen uçuryldy diýip Space News habar berýär. 

Taslama Hytaýyň, Italiýanyň we Awstriýanyň gatnaşmagynda durmuşa geçirildi. Hemranyň esasy wezipesi - ýertitremeleriniň, sunamileriň, wulkan atylmalarynyň  we güýçli tupanlaryň ýakynlaşýangyny görkezip biljek elektromagnit anomaliýalaryny ýüze çykarmakdyr.
CSES-2 - 2018-nji ýylda uçurylan CSES-1 hemrasynyň kämilleşdirilen görnüşi. Ol dokuz sany ylmy gural, şol sanda ionosfera fotometri we Awstriýada işlenip düzülen magnitometr bilen enjamlaşdyrylan. Apparat elektromagnit meýdanlarynyň we plazmanyň parametrleriniň üýtgemelerini ýazga alýar.
Emeli hemra yzygiderli maglumatlary ýygnamaga mümkinçilik berýän 507 kilometr belentlikde Gün-sinhron orbitasynda hereket edýär. Ol gözegçilikleriň çägini giňeldýän we monitoringdäki bökdençlikleri aradan aýyrýan CSES-1 bilen antifazada işleýär.
Bu missiýa alty ýyl dowam eder. Alymlar ýygnalan maglumatlaryň tebigy betbagtçylyklar hakyndaky irki duýduryş ulgamlarynyň netijeliligini ýokarlandyrmagyna kömek eder diýip umyt edýärler.
Tapgyryň ilkinji emeli hemrasy ýertitremelerinden öň ionosferada plazmanyň dykyzlygynyň we elektron akymlaryň üýtgemegini goşmak bilen, adatdan daşary hadysalaryň hasaba alnandygyny görkezdi.


19.02.2026 09:05
1.7k+

Perseverance barlaglary Marsyň öň çygly we maýyl bolandygyny tassyklady

Marsyň ýüzünde geçirilen barlaglar milliardlarça ýyl ozal bu planetanyň öň çaklanylyşy ýaly buz bilen örtülmän, gaýta maýyl we çygly bolandygyny görkezdi. Munuň özi «Nuh eýýamy» diýlip atlandyrylýan döwürde (takmynan 4,1–3,7 mlrd ýyl ozal) Marsda äpet suw howdanlarynyň we derýalaryň bolandygyny çaklamaga doly mümkinçilik berýär...

18.02.2026 15:45
3.6k+

Özbegistan 2028-nji ýyla çenli ilkinji ylmy hemrany we kosmonawty uçurmaga taýýarlanýar

Özbegistan 2028-nji ýylda 6U görnüşli ilkinji ylmy hemrasyny uçurmagy meýilleşdirýär. Bu hemra türki halklaryň görnükli astronomy, matematigi, akyldary we şahyry Mirzo Ulugbegiň hormatyna atlandyrylar. Şeýle hem Respublikada ýurduň ilkinji kosmonawtyny taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar...

18.02.2026 12:14
4.3k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...

18.02.2026 12:01
8.1k+

Alymlar Antarktidanyň buzuny ilkinji gezek Ýeriň gabygyna çenli burawlap, superkontinentiň yzyny tapdylar

Halkara alymlar topary Gündogar Antarktidadaky güýçli magnit anomaliýasynyň gelip çykyşyny ilkinji gezek anykladylar. Barlaglar bu hadysanyň takmynan bir milliard ýyl ozal gadymy kontinentleriň çakyşmagy we Rodiniýa superkontinentiniň emele gelmegi bilen baglanyşyklydygyny görkezdi...