Kawkazdaky tapyndy neandertallaryň oýlap tapyjylygy barada täze maglumatlary berdi

  • 06.05.2025 21:06
  • 4.2k+

Alymlar Demirgazyk-Günbatar Kawkazdaky gowakda ýaşy 80-70 müň ýyl bolan süňkden ýasalan peýkamy tapdy. Bu tapyndy süňkden enjam ýasamaga ukypsyz hasaplanan neandertallar baradaky garaýyşlary üýtgedýär. Görnüşi ýaly, neandertallar, takmynan, 40 müň ýyl mundan ozal Ýewraziýada häzirkizaman adamlary peýda bolmazdan has öň çylşyrymly tehnologiýalary ulanan eken.

Peýkam 100-60 müň ýyl ozal daş gurallaryň kömegi bilen haýwanyň süňkünden ýasalypdyr. Ol, ähtimal, tebigy ýelim bolan bitumy ulanyp, agaç taýaga berkidilen bolsa gerek. Bu açyş neandertallaryň çylşyrymly tehnologiýalary özbaşdak döredendigini tassyklaýar.
Russiýanyň ylmy gaznasy tarapyndan goldanan ylmy gözlegiň netijeleri Journal of Archaeological Science žurnalynda neşir edildi.
Bu işe RYA-nyň Maddy medeniýetiň taryhy institutyndan, Sankt-Peterburgyň döwlet uniwersitetinden, Sankt-Peterburgyň “LETI” döwlet elektrotehnika uniwersitetinden we Arlingtondaky Tehas uniwersitetinden alymlar gatnaşdy.
Ozal Pireneýlerdäki tapyndylar neandertallaryň 100-65 müň ýyl ozal ýowuz klimatda ýaşandygyny we kyn şertlere uýgunlaşyp bilendigini görkezdi. Kawkazdaky täze tapyndy bolsa olaryň uýgunlaşmagynyň we oýlap tapyjylygynyň ýokary derejesini tassyklaýar.


02.04.2026 19:23
9.7k+

Ahyrsoňy Saturnyň syry açyldy

Alymlar gözegçilikleriň dowamynda Saturnyň aýlanma tizliginiň üýtgäp durýandygyny hasaba alypdy. Aslynda bu ýagdaý fizikanyň kanunlaryna ters gelýär. Şonuň üçin alymlar onuň sebäbine düşünmäge çalyşdy we bu......

28.03.2026 10:21
1.6k+

“Habbl” we “Jeýms Webb” Saturnyň iň detally "portretini" döretdiler

Astronomlar “Habbl” we “Jeýms Webb” teleskoplaryndan alnan maglumatlary birleşdirip, Saturnyň iň detally şekilini aldylar diýip, Space.com neşiri ýazýar....

27.03.2026 11:04
2.5k+

“Çane-4” zondy Ýer bilen Aýyň arasynda radiasiýasy pes bolan zolagy ýüze çykardy

Alymlar Hytaýyň «Çane-4» zondunyň maglumatlarynyň kömegi bilen Ýer bilen Aýyň aralygynda radiasiýa derejesiniň pes bolan zolagyny tapdylar. Bu açyş geljekki missiýalar wagtynda astronawtlaryň üstüne düşýän......

24.03.2026 16:50
1.8k+

LEGO 32 gektar meýdanda äpet Gün energiýa parkyny döredýär: ol ýerde 30 700 panel oturdylar

LEGO Group kompaniýasy Wirjiniýa ştatynyň (ABŞ) Çesterfild okrugynda öz hususy Gün elektrostansiýasy bolan önümçilik toplumyny gurýar. Taslama 32 gektar meýdany tutýan Gün energiýa parkyny döretmegi göz öňünde tutýar diýip, Interesting Engineering habar berýär...