Arheologlar, takmynan, 50 müň ýyl ozal Ispaniýanyň Prado Wargas gowagynda neandertallar tarapyndan toplanan galyndylar ýygyndysyny tapdylar. Ozal alymlar neandertallary üýtgeşik bir akylly hasaplamaýardylar, ýöne täze açyş gadymy adamlaryň akyl ukyplary baradaky pikirleri täzeden gözden geçirmäge mümkinçilik berýär.
Burgos uniwersitetinden ispan arheologlarynyň topary, takmynan, 50 müň ýyl ozal Ispaniýanyň gowagynda toplanan deňiz galyndylarynyň toplumyny öwrendi. Artefaktlaryň arasynda molýusklaryň ýedi maşgalasyndan seýrek duş gelýän nusgalar bar. Quaternary žurnalynda çap edilen ylmy işde aýdylyşyna görä, olaryň köpüsi gural ýa-da bezeg hökmünde ulanylmandyr.
Barlagçylar neandertallaryň bu zatlary adaty bolmadyk görnüşi ýa-da simwoliki manylary üçin ýygnandyklaryna ynanýarlar. Tapyndy neandertallaryň ozal Homo sapiens-iň özboluşly aýratynlygy hasaplanan abstrakt pikirlenmek ukybynyň bolandygyny görkezýär.
Alymlar estetiki gyzyklanmadan başga-da, ýygyndynyň däp-dessur çäreleri ýa-da çagalar oýunlary bilen baglanyşykly bolup biljekdigini çaklaýarlar.
Bu açyş neandertallarda has çylşyrymly özüni alyp barşyň we pikirlenmegiň barha artýan subutnamalaryna goşant goşýar. Soňky açyşlara seretseň, olar hassalara we garrylara-da ideg edipdirler, bejermek we agyryny aýyrmak üçin tebigy melhemleri ulandylar, şeýle hem ýabany arpadan bulamak hem gaýnadypdyrlar.
Barlagçylar netijeleriň neandertallaryň medeniýetini we jemgyýetçilik gurluşyny öwrenmek üçin täze gözýetimleri açýandygyny nygtaýarlar.
