Pensilwaniýa döwlet uniwersitetiniň alymlary Aýyň gelip çykyşy barada umumy kabul edilen çaknyşyk nazaryýetine ters gelýän täze çaklamany öňe sürdüler.
Ozal Ýeriň protoplanet Teýa bilen çaknyşandan soň emele gelendigi, soňra bolsa Aýyň emele gelmegine sebäp bolan galyndylaryň dörändigine ynanýardylar. Muny aý gaýalarynyň seljermesi tassyklady, himiki düzümi (doly bolmasa-da) planetamyz bilen birmeňzeş bolup çykdy.
Alymlar täze gözlegde Aý şeýle emele gelen bolsa, Ýeriň ekwatorynda aýlanmalydygyny öňe sürýärler. Şeýle-de bolsa tebigy hemranyň häzirki orbitasy başga bir düşündiriş talap edýän düýbünden başga bir tekizlikde egri ýerleşýändir.
Gözlegçiler iki sany kiçijik jisimiň ulgamynyň bir wagtlar Ýeriň üstünden uçup, olaryň biriniň orbita çekilip, Aýymyz bolandygyny, beýlekisiniň bolsa kosmosa yza çekilendigini çaklaýarlar.
"Bu Aýyň täsir wagtynda garaşyşymyz ýaly ekwatorda aýlanmaýandygyny we himiki taýdan Ýere meňzeş, ýöne bellibir derejede meňzeş däldigini düşündirýär" diýip, ylmy işiň ýazgysynda bellenilýär.
Bu çaklama Neptunyň iň uly hemrasy Tritonyň mysalyna ýakyndyr. Ikitaraplaýyn zatlaryň köp bolan Koýper guşagyndan gaz ägirdi orbitasyna çekilendir öýdülýär. Aýda bolşy ýaly, Tritonyň orbitasy hem ýer planetasynyň ekwatoryndan 67 derejede ep-esli egrelendir diýip, The Planetary Science Journalynda çap edilen makalada ýazylýar.
Hasaplamalar Ýeriň massasy 1%-den 10%-e çenli bolan jisimi ele alyp biljekdigini görkezdi. Emma şol bir wagtyň özünde goşa ulgam ýer ýüzünden 128,750 km, sagatda 10,800 km-den ýokary tizlikde uçmaly däldi.
Alymlaryň pikiriçe, başda täze tebigy hemra gaty uzyn orbitada bolupdy, ýöne wagtyň geçmegi bilen gelip-gitmek güýçleri onuň görnüşini üýtgetdi diýip, rambler.ru ýazýar.
