Mançester uniwersitetiniň britaniýaly alymlary Hytaýdan we Şwesiýadan kärdeşleriň gatnaşmagynda Aýdaky iň uly we iň gadymy Günorta polýus – Eýtken basseýniniň takyk ýaşyny anykladylar. Ylmy gözleg Nature Astronomy ylmy žurnalynda neşir edildi.
Günorta polýus – Eýtken basseýni Aýyň arka tarapynda ýerleşýän ägirt uly kraterdir. Onuň diametri, takmynan, 2,4 müň km bolup, çuňlugy 8 km ýetýär. Ol kometalaryň we asteroidleriň gaçmagy sebäpli emele gelipdir, ýöne onuň peýda bolan wagty diňe çen bilen bellidi we Aý döränden soň ilkinji 500 mln ýyl diýlip çaklanylýardy.
Täze ylmy gözlegde topar 2005-nji ýylda Alžirde tapylan Northwest Africa 2995 Aý meteoritini seljerdi. Ol birwagtlar güýçli urgynyň netijesinde kosmosa zyňylan dürli görnüşli Aý jynslaryndan ybarat. Meteoritiň içindäki uranyň we gurşunyň mukdaryny öwrenip, ylmy gözlegçiler elementleriň ýaşynyň 4,32 – 4,33 mlrd ýyldygyny kesgitlediler.
Alymlar Günorta polýus – Eýtken basseýniniň ýaşy baradaky soňky maglumatlaryň öňki çaklamalardan 120 mln ýyl öňdügini aýdýar.
Mançester uniwersitetiniň professory Ketrin Joý Günorta polýus – Eýken basseýniniň çak edilýän 4,32 mlrd ýyl bolan gadymy ýaşyny indi krateriň içindäki belli ýerlerden Aý jynslaryny ýygnaýan missiýalaryň kömegi bilen barlamalydygyny belledi.
