Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň alymlary, takmynan, ýigrimi ýyl ozal Tarim çöketliginde (Hytaýyň Sinszýan-Uýgur awtonom sebitinde) tapylan mumiýalary öwrenip, täsin açyş etdiler.
Miladydan öňki 3300-3600-nji ýyllara degişli merhumlaryň jesetlerinde syrly ak madda tapyldy. Birnäçe ýyllap dowam eden derňewlerden soň, alymlar onuň gatyk bakteriýalaryndan öndürilen peýnirdigini kesgitlediler.
Bu barada Cell žurnalynda çap edilen makalada aýdylýar.
Dünýädäki iň gadymy peýniriň sygyr we geçi süýdünden edilendigi bellenip geçilýär. Alymlar hatda gatygyň uýalmagy üçin ulanylýan gönezligiň DNK-syny hem izolirlemegi başardylar.
Bu açyş, gatygy Demirgazyk Kawkaz halklarynyň oýlap tapandygy baradaky däp bolan pikiri şübhe astyna alýar we bürünç eýýamynda gatyk uýatmak medeniýetiniň Sinszýanda ulanylandygyny we sebitde müňlerçe ýyl bäri saklanyp galandygyny tassyklaýar.
Mundan başga-da, gözlegçiler gatyk bakteriýalarynyň içegelerde immun reaksiýasyny döretmezlik üçin genetiki üýtgeşmeleri başdan geçirip, 3600 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda adam bedenine uýgunlaşandygyny anykladylar.
