Alymlar Türkiýäniň günortasyndaky Göbekli Tepe gadymy toplumynda ýaşy 12 müň ýyl töweregi diýlip çak edilýän daş sütünlerde syrly nyşanlary tapdylar. Alymlar munuň astronomiki hadysalary bellik etmek üçin döredilen dünýäniň iň gadymy Gün senenamasy bolmagynyň mümkindigini çaklaýarlar.
Phys.org neşirinde çap edilen makalada daşa oýulyp çekilen nyşanlaryň gadymy adamlaryň Güne, Aýa we ýyldyzlara eden gözegçilikleri baradaky ýazgylary görkezýän bolmagynyň mümkindigi barada aýdylýar. Jikme-jik barlaglar daş sütünlerdäki her bir V şekilli nyşanyň bir güni aňladandygyny görkezdi. Manysy aýdyňlaşdyrylan senenamada 12 aýa we goşmaça 11 güne deň gelýän 365 gün bar. Guşa meňzeş jandaryň boýnuna oýulyp çekilen üýtgeşik nyşan tomus günüň gysgalyp başlan wagtyny alamatlandyryp biler.
Gadymy adamlar bu çyzgylarda tebigy heläkçiligiň senesini - takmynan 13 000 ýyl ozal (miladydan öňki 10 850-nji ýylda) “kiçi buz eýýamyna” sebäp bolan kometanyň bölekleriniň gaçan senesini bellik eden bolmagy mümkin. Bu waka durmuşyň we oba hojalygynyň düýpli üýtgemegine sebäp bolupdyr, netijede, siwilizasiýalaryň döremegine täsirini ýetiripdir.
Barlaglar beýleki sütüniň Taurid meteor ýagmasyny şekillendirýändigini görkezýär. Ol 27 gün dowam edip, Wodoleý we Balyk ýyldyzlaryndan gelipdir.
Bu tapyndylar gadymy adamlaryň, grek astronomy Gipparh beýan etmezden müňlerçe ýyl ozal hem, Ýeriň okunyň aýlanýandygyny bilendigini görkezýär.
Bu oýma nyşanlar Göbekli-Tepäniň ilaty üçin müňlerçe ýyllaryň dowamynda möhüm ähmiýete eýe bolup, kosmiki betbagtçylykdan soň täze diniň ýa-da medeniýetiň dörän bolmagynyň mümkindigini görkezýär.
