Orangutan dermanlyk otlardan peýdalanyp, ýarasyny bejeren ilkinji haýwan boldy

  • 04.05.2024 18:22
  • 18375
Orangutan dermanlyk otlardan peýdalanyp, ýarasyny bejeren ilkinji haýwan boldy

Indoneziýanyň Sumatra adasyndaky jeňňeliň goralýan zolagynda ýaşaýan Rakus atly erkek sumatran orangutany ylym dünýäsini haýran galdyrdy. Ol başga bir erkek orangutan bilen söweşenden soň, gözüniň aşagynda suwjaryp duran ýara döredi. Orangutanlaryň bu toparyna syn edýän biologlar haýran galdylar: ýaralanandan üç gün soň, Rakus derman ösümligi bilen ýarasyny ýöriteläp bejerip başlady.

Maks Plank Jemgyýetiniň (Germaniýa) haýwanlaryň özüni alyp barşyny öwreniş institutynyň hünärmenleri we olaryň indoneziýaly kärdeşleri Scientific Reports žurnalynda bu barada çykyş etdiler.
Makalada Rakusyň tropiki Fibraurea tinctoria lianasynyň ýapraklaryny ýolup alandygy, ony çeýnändigi we emele gelen şiräni ýaranyň üstüne gysandygy aýdylýar. Ahyrynda, çeýnelen ýapraklar bilen tutuş ýaranyň üstüni doly örtüpdir. Bäş günüň içinde ýara doly bitip, ýokuşma alamatlary galmandyr.
Fibraurea tinctoria agyryny aýryjylyk, çişmä garşy we gyzgyny gaýtaryjy  häsiýetleri bilen tanalýar. Günorta-Gündogar Aziýada adaty lukmançylykda köp keseli bejermek üçin giňden ulanylýar. Liananyň ýapraklaryndaky ösümlik himiki birleşmeleriniň seljermesi antibakterial, garabaşa garşy, çişmä garşy we antioksidant işjeňligi bolan alkaloidleri özünde saklaýandygy we şonuň hem ony ýaralary bejermekde tüýs laýyk serişde edýändigini görkezdi.
Alymlar şu wagta çenli adampisint maýmynlaryň derman ösümlikleriniň kömegi bilen ýaralaryny ýöriteläp bejerýändiklerine syn etmändiler. Rakusyň özi Fibraurea tinktoriýasynyň bejeriş aýratynlyklaryna göz ýetiripmi ýa-da garyndaşlarynyň birinden öwrenipmi - belli däl.


şu gün 13:04
110

Awstraliýaly alymlar “kofe betonyndan” ýanýoda döretdiler

Awstraliýanyň Melburn şäherindäki RMIT uniwersitetiniň gözlegçileri dünýäde ilkinji bolup kofe löderesi goşulyp öndürilen betony synagdan geçirdiler. Synagyň çäklerinde üstünden hereket edilende materialyň çydamlylygyna...

şu gün 12:01
1

Şweýsariýa şokolady saglyk üçin has peýdaly etmegiň usulyny tapdy

Şweýsariýaly gözlegçiler şokolad öndürijileri bilen bilelikde deserti diňe bir süýji däl, eýsem, saglyk üçin has peýdaly etjek resepti işläp düzdiler. Mundan başga-da, täze tehnologiýa önümçilik galyndylarynyň...

şu gün 11:56
3

Kelläni transplantasiýa etmek ýakyn 8 ýylda hakykata öwrülip biler

Newrobiologiýa we biomedisina ýöriteleşen amerikaly BrainBridge adam kellesini donoryň bedenine geçirip bilýän enjamyň konseptini hödürledi diýip, New Atlas ýazýar. Operasiýa birnäçe robot gollary dolandyrjak emeli...

düýn 16:28
9985

Türkmenistanyň Tehnologiýalar merkezi hyzmatlary barada habar berdi

Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezi ýurdumyzyň innowasion ykdysadyýetini emele getirýän innowasion binýatlaryň esasy düzüjileriniň biri bolup durýar. Tehnologiýalar merkeziniň esasy wezipesi...