Alymlar adamy çepbekeý edýän geni tapdylar

  • 08.04.2024 10:24
  • 15123
Alymlar adamy çepbekeý edýän geni tapdylar

Niderlandlardaky Maks Plankyň psiholingwistika institutynyň alymlary näme üçin adamlaryň ep-esli böleginiň çepbekeýdiginiň sebäbini kesgitlediler.

Nature žurnalynda neşir edilen bu gözleg beýik britaniýaly  350 müň adamyň, şolardan 38 müňüsi çepbekeý bolan  ynsanlaryň maglumatlarynyň derňewine esaslanýar.
Bütin dünýäde adamlaryň, takmynan, 10% -niň çepbekeý bolup dogulýandygy mälimdir. Adamlaryň aglabasynyň kelle beýnisiniň çep ýarym şary has ösen bolýar, hut şol hem işjeň sag eli dolandyrýar. Şeýle-de bolsa, her onunjy adamda bu ýagdaý  tersinedir - sag ýarym şaryň işjeň bolmagy olary çepbekeý edýär. Ýaňy-ýakyna çenli beýniniň şeýle asimmetrik ösmeginiň sebäbi düşnüksizdi.
Täze gözlegler bu syryň TUBB4B geninde gizlenýändigini görkezdi.
Alymlaryň sözlerine görä, bu gen içerki öýjük gurluşyny kesgitleýän mikroturbajyklara birleşýän belok üçin jogapkärdir. TUBB4B-de mutasiýa saglakaýlarda däl-de, çepbekeýleriň arasynda has ýygy duş gelýär.
Gözlegçiler çepbekeýler bilen psihiki gyşarmalaryň arasynda baglanyşygyň bardygyny bellediler. Şeýlelik bilen, saglakaýlar bilen deňeşdirilende, çepbekeýleriň arasynda şizofreniýadan ejir çekýänler iki esse we autizmli adamlar üç esse köp.


düýn 15:15
14101

ABŞ-da täsin şahly 5 tonnalyk dinozawr tapyldy. Oňa Lokiniň ady dakyldy

ABŞ-nyň demirgazygyndaky Montana ştatynda äpet şahly dinozawryň täze görnüşi tapyldy. Deslapky çaklamalara görä, bu häli-häzire çenli tapylan iň uly görnüşdir. “PeerJ” žurnalyndaky habara görä, Lokiceratops rangiformis...

düýn 15:08
9512

300 000 ýyl mundan ozal ýaşap geçen iň gadymy adamyň daş keşbi nähili bolupdyr

Alymlar 300 000 ýyl ozal ýaşap geçen iň gadymy adamyň keşbini täzeden dikeltdiler. 2017-nji ýylda Marokkodan tapylan kelleçanagyň kömegi bilen onuň  ýüzüni täzeden dikeltmek mümkin boldy diýip, The Guardian habar...

düýn 15:05
3439

Özboluşly aýratynlyklara eýe bolan “aýna görnüşli gel” döredildi

Demirgazyk Karolina uniwersitetiniň alymlary aýna polimerleriň we gelleriň häsiýetlerini özünde birleşdirýän täze “aýna görnüşli gel” döretdiler. Nature ylmy žurnalynda çap edilen makalada aýdylyşyna görä, ol 50%...

22.06.2024 19:50
11363

Türkmenistanda ylmy maksatnamalary, meýilnamalary we hasabatlary hasaba almagyň Tertibi tassyklanyldy

Türkmenistanda Ylmy iş hakynda ylmy maksatnamalary (taslamalary), meýilnamalary we hasabatlary döwlet tarapyndan hasaba almagy guramagyň we geçirmegiň Tertibi tassyklanyldy. Degişli Karara Türkmenistanyň Prezidenti...