Mars Ýeriň howasyna we çuň deňiz akymlaryna täsir edýär

  • 14.03.2024 22:37
  • 9694
Mars Ýeriň howasyna we çuň deňiz akymlaryna täsir edýär

Sidneý uniwersitetiniň we Sorbonna uniwersitetiniň alymlary dünýä ummanyndaky çuň deňiz akymlarynyň Marsyň orbitasy bilen sinhronlaşýandygyny anykladylar. Bu barada Nature ylmy žurnalynda çap edilen gözlegde aýdylýar.

Çuň deňiz çökündileriniň seljermesi akymlaryň güýjüniň her 2,4 million ýyldan bir gezek üýtgeýändigini, Gyzyl planetanyň agyrlyk güýjüniň täsiri astynda güýçlenýändigini we gowşaýandygyny görkezdi.
Gözlegçileriň bellemegine görä, ygalyň ýoklugy ýa-da aram-aram kesilmegi Marsyň agyrlyk güýjüniň, planetamyzyň orbital durnuklylygyna täsir etmek bilen, Ýere iň ýokary derejede täsir ýetirýän döwürlerine gabat gelýär. Bu Gün radiasiýasynyň Ýere ýetýän mukdarynyň üýtgemegine getirýär. Netijede, planetanyň howasy kä maýyl, käte sowuk bolmak bilen, üýtgäp durýar.
Ýyly suwly ummanlaryň çuňlugynda has işjeň aýlanyşygynyň bardygy bellendi. Bu çuňlukdaky girdaplaryň geçmişde deňizleriň suwunyň ýylamagynda möhüm rol oýnap, häzirki ählumumy maýlamaklyga täsir edip biljekdigini görkezýär.
Gözlegiň awtorlarynyň biri Adrian Dutkewiçiň pikiriçe, ýyly ummanlardaky has güýçli aýlanyşyk, Atlantik meridional aýlanyşyk (AMOC) haýallan ýa-da togtan ýagdaýynda hem, ummanyň ýatalaşmagynyň öňüni alyp biler.
Şeýle-de bolsa, gözlegiň netijeleri bilen hemme alymlar ylalaşyp duranok diýip, New Scientist ýazýar. Sidneýdäki Täze Günorta Uels uniwersitetinden Metýu Inglend Marsyň Ýere edýän täsiriniň adamyň howany üýtgetmegi bilen baglanyşyklydygyny aýtdy.

“Ýeriň Mars bilen baglanyşygyna şübheli garaýaryn, sebäbi onuň agyrlyk güýjüniň Ýere täsiri gaty gowşak - Günüň täsiriniň diňe milliondan bir bölegi ýaly. Hatda Ýupiteriň hem Ýere agyrlyk täsiri onuňkydan güýçli "- diýip, ol belleýär.


şu gün 17:06
4397

Şwesiýada bir atom galyňlygyndaky altyn list döredildi

Linçeping uniwersitetiniň (Şwesiýa) alymlary ilkinji gezek bir atom galyňlygyndaky altyn list döretdiler. Şeýle gurluş altyna täze häsiýetler berdi. Dürli ýurtlaryň alymlary atomyň galyňlygynda altyn listini döretmäge...

şu gün 15:06
3566

Alymlar plazma arkaly döwükleri bejermegi öwrendiler

Osaka uniwersitetiniň alymlary plazma şöhlelenmesi arkaly süňk döwükleriniň çalt bejerilmegine mümkinçilik berýän usul döretdiler. Hünärmenler tehnologiýany aýaklary döwülen laboratoriýa alakalarynda synagdan geçirdiler...

düýn 15:32
8468

Guşlar düýş görýärler. Alymlar ony "ýormagy" öwrendiler

Mail.ru-nyň habar bermegine görä, Buenos-Aýres uniwersitetiniň alymlary guşlaryň düýş görýändiklerini anykladylar we, hatda olara düşünmegi hem öwrendiler. Guşlar özboluşly beden agzasy - sesini özboluşly edýän...

düýn 15:20
6871

Inženerler adam derisinden zarýad alýan suw arassalaýjy oýlap tapdylar

Günorta Koreýadan we Hytaýdan inženerler topary adam derisinden zarýad almaga hem-de deňiz suwlaryny arassalamaga ukyply ykjam suw arassalaýjy süzgüji döretdiler. Pyýada ýöremek arkaly emele gelýän statiki elektrik...