Ýer «kämillik ýaşyna» ýetdi: Galaktikamyzda möhüm waka bolup geçdi

  • 16.01.2024 08:56
  • 18719
Ýer «kämillik ýaşyna» ýetdi: Galaktikamyzda möhüm waka bolup geçdi

Biziň galaktikamyz – Akmaýanyň ýoly. Gün onuň spiral gollarynyň birinde – Orion-Guw golunda ýerleşýär. Gün olar bilen bilelikde  galaktikanyň merkeziniň daşyndan aýlanýar. Ol, takmynan, 250 million ýylda bir öwrüm edýär. Doly öwrüm galaktiki ýyl hasaplanýar.

Şeýlelik bilen: köne galaktika ýyly tamamlanýar. Täzesi başlaýar. Sebäbi Gün Ýer we beýleki planetalar bilen bilelikde, soňky «ýylyň» başynda – 250 million ýyl ozal bolan nokadyna geldi. Ýagny, Gün ulgamy biziň galaktikamyzyň merkeziniň daşyndan doly öwrüm etdi.
Eger Ýeriň taryhyny galaktiki ýyllarda ölçesek, onda eýýäm 18 galaktiki ýyl geçdi – onuň emele geleli bäri şonça wagt geçdi.
Möhüm wakanyň şanyna NASA-nyň gözlegçisi Jessi Kristiansen animasion wideo ýasady. Onda planetamyzyň ýyldyzlaryň arasynda ýoly, onuň taryhy döwürleri görkezilýär. Dinozawr boldular, dürli görnüşleri Earther ýüzünde dürli döwürde ýaşadylar.
Dinozawrlar geçen galaktiki ýylyň başynda peýda boldy. Olaryň gülläp ösen döwri «maý – iýun – iýul» aýlaryna – Günüň we Ýeriň Akmaýanyň ýolunyň beýleki tarapynda bolan döwründe bolup geçdi. «Oktýabr aýynda» Ýere ägirt uly asteroid düşdi. Ol 66 million ýyl ozal Meksika aýlagyna düşdi, dinozawrlary ýok etdi, ýöne süýdemdirijiler üçin ýol açdy. «Dekabr aýynyň ahyrynda» adamlar köpeldi. Biz Ýer ýüzünde «iki hepde» bäri ýaşaýarys. Hatda ondanam az wagt bäri.


27.12.2023 11:50
9522

3-nji ýanwarda Ýer Güne iň ýakyn nokadyna barar

3-nji ýanwarda Ýer Güne iň ýakyn nokadyna barar, şonuň üçin hem Günüň görünýän diametri ýylyň dowamynda aňrybaş uly bolar. Moskwa Planetariýasynyň metbugat gullugynyň TASS-a beren habaryna görä, Günüň diski iýul...

27.11.2023 07:44
5583

26-njy noýabrda Ýerde aram magnit hadysasyna gözegçilik edildi

Amaly geofizika institutynyň (IPG) kosmos howa gözegçiligi boýunça maglumatlaryna görä, 26-njy noýabrda Ýer ýüzünde aram magnit hadysasy bellige alyndy. Amaly geofizika institutynyň beýannamasynda "Magnit hadysasy dowam...

06.11.2023 21:48
33947

Ýer ýüzünde güýçli magnit hadysasy başlandy

Amaly geofizika institutynyň (AGI) maglumatlaryna görä, güýçli magnit hadysasy garaşylmadyk ýagdaýda Ýeri gurşap aldy. Maglumatda bellenilişi ýaly: "5-nji noýabrda günüň ikinji ýarymynda geomagnit tolgunmalary hasaba...

30.10.2023 13:10
11181

2023-nji ýylda ikinji Aý tutulma hadysasy tamamlandy (fotosuratlar)

2023-nji ýylyň 29-njy oktýabryna geçilen gije planetamyzyň köp ýerinde ýaşaýjylar Aý dolmasy bilen gabat gelýän bölekleýin Aý tutulmasyny synladylar. Dünýäniň dürli künjegindäki suratçylaryň we synlaýjylar nazary...