Alymlar dünýädäki has kislotaly ummany aýtdylar

  • 04.11.2022 12:28
  • 13k+
Alymlar dünýädäki has kislotaly ummany aýtdylar

Szimeý uniwersitetiniň Polýar we deňiz gözlegleri institutynyň halkara alymlar topary Demirgazyk buzly ummanyň kislotalanmagynyň beýleki ummanlara garanyňda üç-dört esse çalt bolup geçýändigini kesgitlediler. Alymlaryň aýtmagyna görä, bu Demirgazyk buzly ummany has kislotaly ummana öwürýär. Gözleg toparynyň işleri “Science” žurnalynda neşir edildi diýip, gazeta.ru habar berýär.

Topar 1994-nji ýyldan 2020-nji ýyl aralygynda Demirgazyk buzly umman boýunça 47 gözleg kruiziniň dowamynda ýygnalan umman karbonatlary baradaky maglumatlary topladylar. Gözlegleriň netijesinde howanyň üýtgemegi we deňiz buzunyň soňraky yza çekilmegi sebäpli ilkibaşda buz örtügi bilen örtülen deňiz suwunyň köp böleginiň atmosferanyň täsirine sezewar bolýandygy anyklanyldy. Bu hem ummanyň güýçli kislotalanmagyna getirýän atmosfera CO₂-niň çalt siňdirilmegine ýardam etdi.
Alymlar deňiz buzunyň işjeň yza çekilýän has ýokary giňişliklerinde pH-niň mundan beýläk hem peseljekdigini çakladylar. Alymlaryň aýtmagyna görä, eger bu prosesi saklamasaň, kislotalanma arktiki ekoulgamyň ýok edilmegine getirer.

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär
14.01.2026 10:20
2.1k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler
11.01.2026 20:28
8.2k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...

Alymlar pagtadan we yzgardan elektrik energiýasyny öndürmegiň usulyny tapdylar
11.01.2026 13:15
2.3k+

Alymlar pagtadan we yzgardan elektrik energiýasyny öndürmegiň usulyny tapdylar

Alymlar adaty pagta matasyny howadaky çyglylygy sorup alýan we ony elektrik energiýasyna öwürýän täze tehnologiýany işläp düzdüler. Interesting Engineering neşiriniň habar bermegine görä, bu üýtgedilen material batareýa talap etmezden, LED çyralaryny we pes kuwwatly elektron enjamlary 24/7 düzgüninde işledip bilýär...

Alymlar Antarktidanyň buzunyň 500 metr aşagynda gizlenip ýatan "dünýäni" tapdylar
11.01.2026 13:11
14k+

Alymlar Antarktidanyň buzunyň 500 metr aşagynda gizlenip ýatan "dünýäni" tapdylar

Alymlar Antarktidanyň Larsen buzluklarynyň aşagyndaky ýerasty derýada, 500 metr çuňlukda öň mälim bolmadyk täze bir ekoulgamy ýüze çykardylar. Bu açyş yklymyň gizlin suw ulgamlaryny we ýerasty derýalaryny öwrenmek üçin geçirilen ylmy işleriň barşynda amala aşyryldy...