Alymlar minudy bir sekunt gysgaltmak isleýärler

  • 24.01.2021 14:39
  • 18k+

Wagt düşünjesi alymlar tarapyndan uzak ýyllaryň dowamynda öwrenilip gelinýär we alymlar dünýä ylmyna barha köp täze maglumatlary goşýarlar. Elbetde, wagtyň geçişi planetalar bilen bolup geçýän hadysalara gönüden-göni baglydyr. Muňa mysal edip, günüň uzynlygynyň Ýerde, Marsda, Plutonda tapawutlydygyny görkezip bileris. Ýöne alymlar Ýeriň wagtyna öz düzedişlerini girizýärler.

Alymlar Ýeriň aýlanyş tizligi hemişelik bolup bilmez diýip hasaplaýarlar. Ol haýallap hem, çaltlaşyp hem bilýär. Hut planetanyň tizliginiň artmagy  sebäpli-de alymlar bir minut diýlip kabul edilen wagt birligini bir sekunt gysgaltmak isleýärler. Bu barada evo-rus.com habar berdi.
Şeýle-de bolsa, ylym wekilleriniň hemmesi beýle üýtgeşmäniň girizilmegi bilen ylalaşmaýar, olar bu gysgaltma Ýerdäki wagt ölçegleriniň takyklygyna täsir edip biler diýip heder edýärler. Soňky ylmy barlaglar we planetamyza gözegçilik onuň aýlanyş tizliginiň geçen ýyl ýokarlanandygyny görkezdi. Şunuň bilen baglylykda, Ýeriň öz okunyň töwereginden aýlanyş görkezijisiniň indi azalandygy habar berildi.
Bir minutdan bir sekunt aýrylsa, käbir enjamlaryň takyklygy babatda meseleler ýüze çykyp biler. Bu adaty ulanyjylaryň kompýuterlerine gurnalan operasion ulgamlarynda serwerleriň näsazlygyna hem sebäp bolup biler. Häzirki wagtda alymlar bir minutdan aýrylmaly sekuntlaryň ýa-da millisekuntlaryň sany barada belli bir ylalaşyga gelip bilmediler, ýöne muňa zerurlyk kem-kemden artar, sebäbi geljekde Ýeriň aýlanyşy has hem çaltlaşyp biler. Alymlar bu ýylyň ylmyň taryhynda iň gysga ýyl boljakdygyny eýýäm mälim etdiler, ýöne bu üýtgeşmäni ylymdan daşarda az adam duýar.
Bir minudyň dowamlylygy hakynda gutarnykly çözgüdiň 2023-nji ýylda Radioaragatnaşygyň bütindünýä sergisinde yglan edilmegine garaşylýar.

düýn 10:20
2k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

13.01.2026 12:33
12k+

Antalýada ýumrulan binalaryň aşagyndan adamlar üýtgeşik «gahrymanlaryň» - alakalaryň kömegi bilen gözlener

Türkiýäniň iň meşhur dynç alyş zolaklarynyň biri bolan Antalýa bolup biljek weýrançylykly ýertitremelere adaty bolmadyk usulda taýýarlyk görýär: indi gözleg-halas ediş işlerine Afrikanyň holtumly alakalary gatnaşar...

11.01.2026 20:28
8.2k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...

11.01.2026 18:13
1.9k+

NASA Crew-11 ekipažyny 15-nji ýanwarda Ýere gaýtaryp getirer

NASA Crew-11 kosmos gämisiniň ekipažyny 15-nji ýanwarda Ýere gaýtaryp getirmegi meýilleşdirýär. Bu barada agentligiň metbugat gullugy X sosial media platformasynda habar berdi. Crew-11 missiýasy Halkara kosmos stansiýasynda 2-nji awgustdan bäri işleýär...