Ylmy gurşawda meşhur π (pi) sanynyň ýerine takmynan 6,28-e deň bolan başga bir matematik hemişelik sany – τ (tau) sanyny ulanmak baradaky jedeller dowam edýär.
Bu pikiri ilkinji gezek 2001-nji ýylda Ýuta uniwersitetiniň matematigi Bob Pale orta atypdy. Ol tegelegiň uzynlygynyň diametre däl-de, radiusa bolan gatnaşygyny ulanmagy teklip etdi. Şunda esasy hemişelik san π-den iki esse uly bolan τ sany (2π) bolup hyzmat ederdi. Soňra fizik Maýkl Hartl «τ manifestini» (Tau Manifesto) çap etdi we bu pikiriň töwereginde uly bir jemgyýet emele geldi.
τ sanyny goldaýanlaryň pikiriçe, geometriýadaky, fizikadaky we programmirlemedäki formulalaryň köpüsi diametr bilen däl-de, hut radius bilen baglydyr. Olaryň aýtmagyna görä, τ-ny ulanmak formulalary ýönekeýleşdirýär, burçlar ulgamyny has düşnükli edýär. Meselem, tegelegiň doly aýlawy 2π däl-de, göni τ radian hökmünde belgilenýär.
π sanynyň tarapdarlary bolsa bu üýtgeşmäni hökman däl hasaplaýarlar. Matematik Maýkl Keýwers tarapyndan ýazylan «π manifestinde» (The Pi Manifesto) bellenilişi ýaly, köp sanly nusgawy formulalar π bilen has gysga we göze gelüwli görünýär, şeýle-de π-niň taryhy ähmiýeti, medeniýetdäki we bilimdäki orny örän uly bolup durýar. Galyberse-de täze ulgam käbir formulalary ýönekeýleşdirse, başga birlerini has çylşyrymly edip bilýär.
Häzirki wagtda bu jedel diňe bir matematik belgilemeler baradaky çekişme bolman, eýsem «Bellikler ylmyň öwrenilişine nähili täsir edýär?» diýen has çuňňur meseläniň ara alnyp maslahatlaşylmasyna-da esas boldy.
