Anatarktidada ýerleşýän, planetanyň günortadaky iň işjeň wulkany bolan Erebus, her gün atmosfera gazy we bugy bilen bilelikde altynyň mikroskopik bölejiklerini-de zyňýar. Barlagçylar wulkanyň zyňyndylarynyň düzüminde ölçegi onlarca mikrometre deň bolan gymmat bahaly metalyň kristallaryny hasaba aldylar.
Deslapky çaklamalara görä, wulkan gije-gündizde onlap gram altyn öndürýär, ýöne örän ownukdygy sebäpli, metal howa akymlary bilen ýüzlerçe kilometre çenli ýaýraýar.
Erebus wulkany öz kraterinde onlarça ýyllap durnukly lawa kölüni saklaýandygy bilen hem tapawutlanýar. Wulkanyň beýikligi takmynan 3800 metr bolup, onuň hemişelik işjeňligi alymlara ýer gabygynyň çuňluklaryndaky prosesleri hakyky wagt tertibinde synlamaga mümkinçilik berýär.
Gaz fazasynda altynyň bolmagy geologlar üçin magmanyň düzümini kesgitlemekde möhüm görkezijidir. Çünki ol Ýeriň içki gurluşynda magdan ýataklarynyň emele geliş mehanizmlerini modellemäge kömek edýär.
Geohimik aýratynlyklardan başga-da, Erebus buz içinde ýyly gazlar arkaly emele gelen fumarol buz gowaklary bilen hem gyzyklanma döredýär. Bu ekstremal şertlerde mikroorganizmleriň we kömelekleriň jemgyýetleri ýüze çykaryldy. Şunuň özi hem wulkany agressiw gurşawlarda ýaşaýşy öwrenmek üçin tebigy barlaghanalaryň birine öwürýär.
Belläp geçmeli zat, Erebus altyn syzýan ýeke-täk wulkan däldir. Alymlar bu prosesiň tebigy häsiýetdedigini we senagat çykdajylary üçin hiç hili amaly gymmatlygynyň ýokdugyny nygtaýarlar.
Halkara barlagçylar topary altynyň, ruteniýiň we beýleki gymmat bahaly metallaryň Ýeriň ýadrosyndan syzyp çykyp, mantiýa arkaly ýeriň ýüzüne galyp biljekdigine subutnamalary tapdylar. Bu prosesiň esasy alamatlary bolup, Gawai adalaryndaky wulkan jynslarynda tapylan ruteniý yzlary we wolframyň izotopik anomaliýalary hyzmat etdi.
Alymlar Ýeriň ýadrosy bilen mantiýasynyň araçäginde, takmynan 3000 kilometr çuňlukda gyzgyn gaýa akymlarynyň emele gelýändigini çaklaýarlar. Millionlarça ýyllaryň dowamynda bu massalar ýokaryk galyp, umman adalaryny emele getirýärler we özleri bilen öň planetanyň merkezinde ýapyk hasaplanan gymmat bahaly elementleriň bölejiklerini alyp gelýärler.
