Neandertallaryň çagalary häzirki zaman çagalardan tiz ýetişipdir

  • 19.04.2026 23:37
  • 4.9k+

Paleoantropologlar neandertal çagalarynyň irki ýaşlarda häzirki zaman çagalaryna garanyňda has çalt ösendiklerini anykladylar. Olar Ysraýyldaky Amud gowagynda tapylan çaga ystyhanyny gaýta öwrenenlerinden soň şeýle netijä geldiler.

Barlaglarda çaganyň diş syrçasy onuň aradan çykan wagtynda 5,5–5,7 aýlykdygyny görkezdi. Ýöne onuň süňkleriniň ösüşi, häzirki zaman 1 ýaş iki aýlyk çaganyňky bilen deňeçerdir. Bu bolsa neandertallaryň beden ösüşiniň häzirki zaman adamlaryndan ep-esli tapawutlanýandygyny aňladýar.

Amud-7 i ystyhany 1992-nji ýylda tapylyp, ol 111 bölekden ybaratdyr (kelle, gol-aýak, oňurga we çanaklyk süňkleri).

Barlaglarda onuň eýesiniň boýy 70,3–78,6 sm, beýnisiniň göwrümi bolsa takmynan 879 kub sm çykdy.

Amud gowagy arheologlara 1960-njy ýyllardan bäri bellidir. Ol ýerde takmynan 56–51 müň ýyl ozal ýaşan neandertallaryň köp sanly galyndylary tapyldy. Barlagyň awtorlary neandertal çagalarynyň galyndylarynyň örän seýrek tapylýandygyny, şonuň üçin olaryň ösüşiniň entek doly öwrenilmändigini belleýärler.

Täze maglumatlar neandertallaryň durmuşynyň ilkinji ýyllarynda häzirki zaman adamlaryndan has çalt ösendiklerini subut edýär. Şeýle-de bu açyş, öňki barlaglarda dişlere we süňklere görä kesgitlenen ýaş görkezijileriniň näme üçin bir-birine gabat gelmeýändiginiň sebäbini-de aýdyňlaşdyrýar.


düýn 23:19
691

Alymlar 13-nji maýda Günüň ýüzünde täze güýçli partlamanyň boljakdygyny duýdurýarlar

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň hünärmenleriniň habar bermegine görä, Günüň ýüzündäki indiki güýçli partlama 13-nji maýda bolup geçer....

10.05.2026 14:09
1.3k+

Alymlar dinozawrlaryň peýda bolan wagtyny 10 mln ýyl öňe süýşürdi

ABŞ-dan paleontologlar dinozawrlaryň Ýer ýüzünde öňki çaklanylandan 10 million ýyl ir peýda bolan bolmagynyň mümkindigi baradaky netijä geldi. Geçirilen barlaglara görä, olaryň gelip çykyşy 250–240 million ýyl......

10.05.2026 10:31
5.1k+

Horwatiýada bazaryň aşagyndan el degrilmedik rim gubury tapyldy

Horwatiýanyň Winkowsi şäherinde açyk bazaryň durkuny täzelemek işleri wagtynda arheologlar gadymy Sibalae şäherine degişli rim nekropolyny (gonamçylygyny) ýüze çykardy. Şol ýerde dolulygyna saklanyp galan we......

07.05.2026 14:36
3.3k+

Alymlar Hytaýda dinozawryň täze görnüşini ýüze çykardy

Paleontologlar dinozawryň täze görnüşini anyklady. Xiangyunloong fengming diýlip atlandyrylan bu dinozawr, takmynan, 190 million ýyl ozal häzirki Hytaýyň çäklerinde ýaşapdyr. Tapylan galyndy uzyn boýunly......