Hytaýly, beýik britaniýaly we awstraliýaly biologlar ýabany balarylaryň ritmiki üýtgese-de, çylşyrymly ritmik patternleri tanamak ukybynyň bardygyny anykladylar diýip, Science žurnaly habar berýär.
Bu barlag mör-möjekleriň dürli duýgy organlarynyň arasynda ritmiki maglumatlary geçirip bilýändigini görkezdi. Mysal üçin, öň titreme arkaly kabul eden "sazyny" ýagtylygyň ýalpyldysy arkaly tanap bilýär.
Barlagyň awtorlary mikrokontrollýorler we LED-ler bilen enjamlaşdyrylan alty elektron "gülli" emeli "çemenlik" döretdiler. Güller iki dürli çylşyrymly ritmde üznüksiz ýylp-ýylp edip durdy. Dogry ritmli gülleriň merkezinde bir damja süýji şire bardy. Beýleki ritm bolsa, arylaryň halamaýan ajy maddasy bolan hininiň ergininiň bardygyny görkezip yşarat edýärdi. Alymlar patternleri deňleşdirdiler: ýylpyldynyň umumy dowamlylygy we arakesmeleriň dowamlylygy iki wariantda hem birmeňzeşdi. Arylar daşky gurşawyň yşygyna ýa-da ýönekeý wizual alamatlara esaslanyp, ugrugyp bilmediler - olar ritm gurluşynyň özüni ýatda saklamalydylar.
Soňraky synaglarda ýabany balarylaryň işi has kynlaşdyryldy: öwrenen ritmleri täze, nätanyş depginde - has çalt ýa-da haýal çalyndy. Soňky synagda arylar aýratynlykda T-şekilli labirintde ýerleşdirildi, şol ýerde ýagtylyk titreme bilen çalşyldy. Labirintde ýabany balarylar tekizlikdäki çylşyrymly ritmiki titremeleri ýatda saklap, iýmiti üstünlikli tapdylar. Üstünlikli öwredenlerinden soň, biologlar titremeleri öçürdiler we wizual synagy başladylar, şol bir ritm ýagtylygyň ýylpyldylary görnüşinde berildi.
Ähli synaglarda arylar düşbülik bilen özlerine ýokumly iýmitiň bar ýerini saýladylar. Olar temp üýtgeýände hem, duýuşdan görüşe geçirilen wagty hem abstrakt ritmi dogry tanap bildiler. "Gülüň" üstüne gonmazdan öň, olar onuň üstünde takmynan 1,2 sekuntlap pelpelläp durdylar, bu bolsa ritmiki nusganyň doly sikline gabat gelýär.
Barlagyň netijeleri ritm duýgusynyň diňe ses apparaty ösen görnüşlere mahsusdygy baradaky nazaryýeti ret edýär hem-de bu funksiýanyň uçuş tizligini we nawigasiýany dolandyrmak üçin mör-möjeklerde ösendigini görkezýär.
