Marsda ilkinji gezek ýakut we sapfir emele getirýän mineral tapyldy

  • 22.03.2026 15:08
  • 2.7k+

"Perseverance" mars apparaty Marsda ilkinji gezek korundyň — Ýer ýüzünde ýakut (rubin) we sapfirleriň emele gelmegine sebäp bolýan mineralyň spektral alamatlaryny ýüze çykardy. Bu yzlar Ýezero krateriniň gyrasyndaky dag jynslarynda tapyldy. Indi alymlar bu mineralyň Ýerdäkiden tapawutly şertlerde nähili emele gelip bilendigine düşünmäge synanyşýarlar.

NASA-nyň enjamy 2021-nji ýylyň fewralynda Ýezero kraterine gondy. Bu ýer geçmişde suwuň bolmak ähtimallugy, netijede bolsa, gadymy ýaşaýşyň yzlaryny tapmak mümkinçiliginiň bar bolandygy üçin saýlandy.

Dag jynslaryny öwrenmek üçin "SuperCam" guraly ulanylýar. Ol daşlary surata düşürýär we düzümini anyklamak üçin olara lazer şöhlesini goýberýär. Lazer materialyň inçe gatlagyny bugardýar we plazma emele getirýär, onuň şöhlelenmesi bolsa seljerilýär hem-de minerallaryň belli spektrleri bilen deňeşdirilýär.

Los-Alamos milli laboratoriýasyndan Enn Ollilanyň ýolbaşçylygyndaky alymlar topary Ýezero kraterindäki üç sany daşyň — Hampden_River, Coffee_Cove we Smiths_Harbour diýen nusgalaryň içindäki açyk reňkli gatyşmalary öwrendiler.

Ozal bu gurluşlaryň esasan Marsda giňden ýaýran plagioklaz mineralyndan ybaratdygy çaklanylýardy. Emma garaşylýan signalyň deregine alymlar üç walentli hromyň aýdyň alamatlaryny hasaba aldylar, bu bolsa korundyň bardygyny görkezýär.


13.04.2026 16:09
1.2k+

Bennu asteroidinde çylşyrymly himiki «adajyklar» ýüze çykaryldy

Bennu asteroidinden alnan nusgalarda organiki maddalaryň we minerallaryň deňölçegsiz paýlanyşy ýüze çykaryldy, olar özboluşly himiki «adajyklary» emele getirýärler. Bu açyş irki asteroidlerdäki suwuk suwuň......

13.04.2026 11:01
1.6k+

Iň "arassa": astronomlar rekord derejede pes elementli ýyldyz tapdylar

Çikago uniwersitetiniň talyplarynyň topary agyr elementleriň rekord derejede az mukdaryna eýe bolan SDSS J0715-7334 ýyldyzyny tapdylar. Bu şu wagta çenli belli bolan iň “arassa” ýyldyzdyr....

10.04.2026 16:10
6.3k+

Hemra suratlarynyň geliş tizligi birnäçe minuta çenli gysgaldy

Hemra operatorlary Ýeriň şekillerini surata alanlaryndan soň birnäçe minutyň içinde ibermäge başladylar. Vantor kompaniýasynyň WorldView Legion hemrasy tarapyndan geçirilen tehnologiýa görkezilişi, iki ýyl......

08.04.2026 14:38
6.5k+

Bulary biz hiç wagt görmändik: NASA Aýyň arka tarapyndan pursatlary görkezdi

Aeronawtika we kosmos giňişligini öwrenmek boýunça milli müdirlik (NASA) Artemis II missiýasynyň dowamynda «Orion» kosmos gämisi bilen Aýyň daşyndan aýlanyp çykylan wagty alnan özboluşly fotosuratlary we......