Ýer ýüzündäki arylaryň görnüş sany çak edilişinden köp bolup çykdy

  • 02.03.2026 14:33
  • 5.1k+

Dünýäde ýabany arylaryň köpdürlüligi 26 müňden-de gowrak görnüşi öz içine alýar. Nature Communications žurnalynyň habar bermegine görä, bu san ozalky çaklamalardan 18-25% köpdür.

Awstraliýaly biologlar topary global we sebitleýin derejelerde statistik barlag geçirdiler. Şeýlelikde olar ýer ýüzünde bu arylaryň 24705-den 26164-e çenli mälim bolan we entek üsti açylmadyk görnüşleriniň ýaşaýandygyny anykladylar.

Bilermenler barlag üçin entomologlaryň ýazgylaryny, bar bolan atlandyrmalaryň we sinonimleriň derňewini, 186 ýurtdan alnan maglumatlary we kompýuter modellenmesini ulandylar. Çykarylan netijeler 1960-njy ýyldan bäri her ýyl takmynan 117 täze görnüş hakda maglumat berilýändigini görkezdi.

Iň uly taksonomik tapawut Aziýada we Ýakyn Gündogarda hasaba alyndy, ol ýerlerde 2525 görnüş entek öwrenilmegine garaşýar. Afrikada we Ýewropada bu görkeziji pesdir. Şol bir wagtda Türkiýäniň bir özi aýan edilmedik taksonlaryň sany (843) boýunça tutuş Ýewropa yklymyndan geçýär.

Gözlegçiler täze görnüşleri hasaba almak işiniň haýallamagyny bu ugurda bilermenleriň azlygy, şeýle hem maliýe ýetmezçiligi we syýasy bökdençlikler bilen baglanyşdyrýarlar. Işiň häzirki depgini saklanan ýagdaýynda, ary görnüşlerini doly ulgamlaşdyrmak üçin 30-dan 45 ýyla çenli wagt gerek bolar.


12.05.2026 07:19
15k+

Günorta Hytaýda «iki kelleli» gamyş ýylanynyň täze görnüşi tapyldy

Hytaýly barlagçylar ýylanyň täze görnüşini – Guansi gamyş ýylanyny tapdylar. Bu ýylan ýyrtyjylardan goranmak üçin guýrugynyň kömegi bilen ikinji kelläniň şekilini döretmäge ukyplydyr....

06.05.2026 08:57
2.8k+

Alymlar alty günüň içinde öz-özünden dargaýan plastigi döretdi

Ylmy gözlegçiler signal boýunça öz-özüni ýok etmäge ukyply bolan täsin plastigi döretdi. Olar materialyň içine dürli funksiýaly iki fermenti öndürmek üçin genetik taýdan üýtgedilen Bacillus subtilis......

05.05.2026 01:26
1.8k+

Tebigy süzgüç: moringa agajynyň tohumlary suwdaky mikroplastikleriň 98%-ni aýyrýar

Ýag beriji moringa (Moringa oleifera) agajynyň tohumynyň ekstrakty suwdan poliwinilhlorid (PVH) mikro bölejikleriniň 98,5% -ine çenlisini aýryp bilýär. Braziliýaly we beýik britaniýaly alymlar topary bu açyşy......

29.04.2026 20:39
9.2k+

Pomidorlar "gygyrýar": alymlar ösümlikleriň seslerini ýazga aldylar

Ösümlikler agyryny duýanda özboluşly "gykylyk" çykarýarlar. Tel-Awiw uniwersitetiniň alymlary 2023-nji ýylda pomidor we temmäki ösümlikleri bilen geçirilen synaglar wagtynda olaryň azar berlende çykarýan......