Älemdäki iň uly ýyldyzlaryň biri partlamaga taýýarlanýar

  • şu gün 12:40
  • 737

Älemde mälim bolan iň äpet ýyldyzlaryň biri — WOH G64 — düýpli üýtgeşmelere sezewar boldy. Alymlaryň pikirine görä, bu ýyldyzyň ömri tamamlanyp barýar. Afiny milli obserwatoriýasynyň hünärmeni Gonsalo Munýosa-Sançesiň ýolbaşçylygyndaky barlag topary şeýle netijä geldi. Ylmy işiň netijeleri Nature Astronomy žurnalynda çap edildi.

Alymlaryň berýän maglumatlaryna görä, 2014-nji ýylda WOH G64 ýyldyzy gyzyl supergigant tapgyryndan seýrek duş gelýän sary gipergigant fazasyna geçdi. Bu bolsa ýyldyzyň öz daşky gatlaklaryny işjeň ýagdaýda ýitirip, gysylyp we gyzyp başlandygynyň alamatydyr. Şeýle hadysalar diňe äpet ýyldyzlaryň ewolýusiýasynyň iň soňky tapgyrlaryna mahsusdyr.
WOH G64 ýyldyzy Uly Magellan Buludynda ýerleşýär we ol 1970-nji ýyllarda açyldy. Onuň radiusy Günden takmynan 1500 esse uly, emma ýaşy 5 million ýyldan hem az diýlip çaklanylýar. 2024-nji ýylda ol Akmaýanyň ýolundan daşarda ýerleşip, Örän Uly Teleskopyň (VLT) interferometri arkaly jikme-jik surata düşürilen ilkinji ýyldyz boldy. Şol suratlarda ýyldyzyň öz massasyny ýitirendigini tassyklaýan dykyz tozan pillesi aýdyň ýüze çykaryldy.
Alymlar bu üýtgeşmeleriň ýyldyzyň goňşy ýyldyz bilen özara täsirleşmegi ýa-da geljekki äpet täze ýyldyz (supernowa) partlamasyna taýýarlygy bolmagynyň mümkindigini belleýärler. Partlamanyň anyk haçan boljakdygy belli däl, emma muňa şaýat bolmak diňe bir ajaýyp galaktikaara tomaşa bolmak bilen çäklenmän, eýsem ylym dünýäsi üçin iň uly açyşlaryň biri bolar.


13.02.2026 07:34
5.9k+

14-nji fewralda «garaşylmadyk myhman»: Ýylyň iň uly asteroidi Ýeriň golaýyndan uçup geçer

Aşyk-magşuklaryň gününde, has dogrusy, 14-nji fewralda Ýeriň golaýyndan ýylyň iň uly asteroidi bolan 162882 (2001 FD58) geçip gider. Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň habar bermegine görä, onuň ölçegi 0,5 kilometrden 1 kilometre çenli diýlip çak edilýär...

11.02.2026 14:40
8.7k+

Ýaponiýanyň asmanynda lowurdap uçup barýan otly şar göründi

Ýaponiýanyň merkezi sebitleriniň asmanynda örän ýiti we lowurdap duran otly şar göründi. Şaýatlaryň köpüsi bu pursady kameralaryna düşürip ýetişdiler. Bu geň waka baradaky maglumatlar ýapon sosial ulgamlarynda derrew ýaýrady we iň köp pikir alşylýan temalaryň birine öwrüldi...

26.01.2026 15:29
7.1k+

Asyryň iň dowamly Gün tutulmasy 6 minuda çeker: oňa haçan garaşmaly?

2027-nji ýylyň 2-nji awgustynda Günorta Ýewropanyň, Demirgazyk Afrikanyň we Ýakyn Gündogaryň käbir sebitlerinde Günüň doly tutulmasy bolar. Iň ýokary tapgyrda Aý Günüň ýüzüni 6 minut 23 sekuntlap ýapar. Astronomlaryň çaklamalaryna görä, bu iň azyndan 2114-nji ýyla çenli gury ýerde synlap boljak iň dowamly doly Gün tutulma bolar» diýip, Ecoticias neşiri ýazýar...

21.01.2026 10:08
5k+

Illýuminatory çat açan hytaý kosmos gämisi Ýere ekipažsyz gaýdyp geldi

Hytaýyň «Şençžou-20» kosmos gämisi 2026-njy ýylyň 19-njy ýanwarynda Ýere ekipažsyz üstünlikli gaýdyp geldi – kapsula Içki Mongoliýanyň Dunfen sebitinde boş gondy. Bu barada South China Morning Post habar berýär...