Älemdäki iň uly ýyldyzlaryň biri partlamaga taýýarlanýar

  • 26.02.2026 12:40
  • 5.9k+

Älemde mälim bolan iň äpet ýyldyzlaryň biri — WOH G64 — düýpli üýtgeşmelere sezewar boldy. Alymlaryň pikirine görä, bu ýyldyzyň ömri tamamlanyp barýar. Afiny milli obserwatoriýasynyň hünärmeni Gonsalo Munýosa-Sançesiň ýolbaşçylygyndaky barlag topary şeýle netijä geldi. Ylmy işiň netijeleri Nature Astronomy žurnalynda çap edildi.

Alymlaryň berýän maglumatlaryna görä, 2014-nji ýylda WOH G64 ýyldyzy gyzyl supergigant tapgyryndan seýrek duş gelýän sary gipergigant fazasyna geçdi. Bu bolsa ýyldyzyň öz daşky gatlaklaryny işjeň ýagdaýda ýitirip, gysylyp we gyzyp başlandygynyň alamatydyr. Şeýle hadysalar diňe äpet ýyldyzlaryň ewolýusiýasynyň iň soňky tapgyrlaryna mahsusdyr.
WOH G64 ýyldyzy Uly Magellan Buludynda ýerleşýär we ol 1970-nji ýyllarda açyldy. Onuň radiusy Günden takmynan 1500 esse uly, emma ýaşy 5 million ýyldan hem az diýlip çaklanylýar. 2024-nji ýylda ol Akmaýanyň ýolundan daşarda ýerleşip, Örän Uly Teleskopyň (VLT) interferometri arkaly jikme-jik surata düşürilen ilkinji ýyldyz boldy. Şol suratlarda ýyldyzyň öz massasyny ýitirendigini tassyklaýan dykyz tozan pillesi aýdyň ýüze çykaryldy.
Alymlar bu üýtgeşmeleriň ýyldyzyň goňşy ýyldyz bilen özara täsirleşmegi ýa-da geljekki äpet täze ýyldyz (supernowa) partlamasyna taýýarlygy bolmagynyň mümkindigini belleýärler. Partlamanyň anyk haçan boljakdygy belli däl, emma muňa şaýat bolmak diňe bir ajaýyp galaktikaara tomaşa bolmak bilen çäklenmän, eýsem ylym dünýäsi üçin iň uly açyşlaryň biri bolar.


09.03.2026 14:06
12k+

Germaniýada asmandan inen meteorit ýaşaýyş jaýynyň üstüne düşdi

Germaniýanyň günbataryndaky Reýnland-Pfalz federal ýerindäki Koblens şäherinde 8-nji mart güni agşam asmandan düşen meteorit bölegi ýaşaýyş jaýynyň üstüne düşdi. Koblens polisiýasynyň berýän maglumatyna görä, Gýuls raýonynda sagat 19:00 töweregi kömürleşen asman jisimi jaýyň üçeklerini deşip geçdi...

05.03.2026 07:02
4.8k+

2026-njy ýylyň ýeke-täk doly Aý tutulmasy: «Ganly Aý» dürli künjeklerde nähili göründi?

3-nji martda 2026-njy ýylyň ýeke-täk doly Aý tutulmasy boldy. Bu tebigy hadysa wagtynda Aý goýy gyzyl reňke eýe bolýar, şol sebäpli hem oňa, adatça, «Ganly Aý» diýilýär. Fotosuratçylar dünýäniň dürli künjeklerinde bu täsin pursaty surata düşürdi...

26.02.2026 16:54
5.4k+

Gün «ukudan oýandy»: alymlar 4 günlük dymyşlykdan soň işjeňligiň gaýtadan başlandygyny mälim etdi

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň habar bermegine görä, Günde dört günlük doly asudalykdan soň işjeňlik täzeden başlandy. Bu hadysanyň alamatlary iki-üç gün ozal emele gelip başlan täze tegmiller toparynda hasaba alyndy...

13.02.2026 07:34
6.2k+

14-nji fewralda «garaşylmadyk myhman»: Ýylyň iň uly asteroidi Ýeriň golaýyndan uçup geçer

Aşyk-magşuklaryň gününde, has dogrusy, 14-nji fewralda Ýeriň golaýyndan ýylyň iň uly asteroidi bolan 162882 (2001 FD58) geçip gider. Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň habar bermegine görä, onuň ölçegi 0,5 kilometrden 1 kilometre çenli diýlip çak edilýär...