Panamada arheologlar adam süňkleri, altyn şaý-sepler we toýun gap-gaçlar saklanyp galan, müň ýyldan gowrak ýaşy bolan gadymy mazary ýüze çykardylar. Bu täsin açyş Panama-Siti şäherinden takmynan 200 kilometr günorta-günbatarda ýerleşýän Nata sebitindäki El-Kano arheologik ýadygärliginde hasaba alyndy.
Bu ýerde gazuw-agtaryş işleri eýýäm ýigrimi ýyl bäri dowam edip gelýär. Ozal hem bu ýerden ispan döwründen öňki medeniýetlere degişli mazarlar tapylypdy. Emma barlagçylaryň bellemegine görä, bu täze tapyndy ondaky gymmat bahaly zatlaryň sany we olaryň gowy saklanyp galmagy bilen aýratyn tapawutlanýar. Mazar biziň eýýamymyzyň 800–1000-nji ýyllary aralygyna degişli diýlip çak edilýär.
Adam süňkleri altyn önümleriň we däp bolan nagyşlar bilen bezelen toýun gap-gaçlaryň arasynda tapyldy. Esasanam, iki sany bilezik, iki gulakhalka hem-de ýarganatlaryň we krokodilleriň şekili çekilen döş bezegi arheologlarda uly gyzyklanma döretdi. Alymlaryň pikirine görä, şeýle gymmatlyklar bilen jaýlanan adam öz wagtynda ýokary jemgyýetçilik derejesine eýe bolupdyr.
El-Kano ýadygärligi VIII–XI asyrlar aralygynda Panamanyň merkezi böleginde ýaşap geçen siwilizasiýalar bilen baglanyşyklydyr. Alymlaryň çaklamasyna görä, bu ýer takmynan iki asyryň dowamynda begzadalaryň we ýokary gatlagyň wekilleriniň jaýlanýan ýeri (nekropol) bolup hyzmat edipdir. Häzirki wagta çenli bu ýerde şunuň ýaly dokuz sany mazar ýüze çykaryldy.
Panamanyň Medeniýet ministrligi bu açyşyň Merkezi Amerika gury ýer zolagynda ýaşap geçen ispanlardan öňki jemgyýetleri öwrenmekde ähmiýetiniň örän uludygyny mälim etdi. Barlagçylar jaýlanyş keşbiniň şol döwürdäki adamlaryň ölüme bolan aýratyn garaýşyny — ýagny, ölümiň bir dünýäden başga dünýä geçişdigini we onda sosial derejäniň saklanyp galýandygyny görkezýändigini belleýärler.
