Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler

  • 19.02.2026 22:40
  • 5.4k+

Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr.
Maýagyň gurluşygy b.e. öň 323–282-nji ýyllarda Ptolemeý I Soter tarapyndan başlanyp, onuň ogly Ptolemeý II Filadelf tarapyndan tamamlandy. Daşdan gurlan bina gönüburçly esasa, sekizgyraňly orta bölege we gämileri ugrukdyrmak üçin ot hem-de aýna ulgamy bilen üpjün edilen silindr şekilli diňe eýe bolupdyr.
16 asyryň dowamynda birnäçe ýer titremesini başyndan geçiren maýak, 1323-nji ýyldaky weýrançylykly sarsgynda doly diýen ýaly ýykylypdyr. XIV asyryň ahyryna çenli bolsa onuň galan bölekleri gurluşyk serişdesi hökmünde sökülip alyndy.
Pharos taslamasyna arheologlar, binagärler we programmaçylar gatnaşýarlar. Geçen ýylyň dowamynda olar deňziň düýbünden skanirlemek üçin granit bloklaryny çykardylar we 5 müňe golaý binagärlik bölegini hasaba aldylar. Tapylan tapyndylaryň arasynda grek gurluşyk usullary bilen müsür bezeglerini utgaşdyrýan sütün hem bar.
Suwuň aşagynda görşüň pes bolýandygy we deňiz düýbüniň büdür-südürligi zerarly barlagçylar maýagyň asyl keşbini doly dikeltmegiň onlarça ýyla çekip biljekdiginden ätiýaç edýärler.


22.03.2026 16:03
4.1k+

Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler...

22.03.2026 04:40
4.4k+

Alymlar: adamzadyň diri galmagyna duýgudaşlyk sebäp bolupdyr

Adamzadyň müňlerçe ýyllaryň dowamynda ýitmän, gyrylman, arkama-arka ýaşap ýörmegine onuň güýji-de däl, akly-da däl, eýsem özgäniň derdine duýgudaşlyk etmek we gatnaşyk gurmak ukyby sebäp bolupdyr. Bu baradaky ýörite barlaglar arkaly gelnen ylmy makala Journal of Archaeological Science žurnalynda çap edildi...

17.03.2026 16:06
3.2k+

Adamzat taryhynda iň gymmat tehnologiýa taslamalarynyň ady belli boldy

Her bir siwilizasiýa öz yzynda döwrüniň maddy subutnamalaryny galdyrýar. Häzirki zaman dünýäsinde iri inženerçilik we ylmy taslamalar şeýle simwollara öwrülýär. laryň köpüsiniň işlenip düzülmegi üçin onlarça ýyl gerek boldy we ägirt uly maliýe we tehnologik serişdeleri talap etdi...

16.03.2026 15:30
2.3k+

Fransiýada Arhimediň golýazmasynyň ýiten sahypasy tapyldy

Fransiýaly barlagçy Wiktor Gisemberg Blua şäheriniň muzeýinden «Arhimediň palimpsestiniň» ýiten 123-nji sahypasyny tapdy. Bu barada Fransiýanyň Milli ylmy barlaglar merkezi (CNRS) habar berdi. Tapylan sahypada Arhimediň «Sfera we silindr barada» atly traktatynyň bir bölegi ýerleşýär...