Niderlandlarda himiýa kanunlaryny inkär edýän we öz-özüni dikeldýän plastik döredildi

  • 10.02.2026 15:07
  • 3k+

Niderlandlaryň Wageningen uniwersitetiniň barlagçylary, professor Ýasper wan der Guhtyň ýolbaşçylygynda, materialyň düýpgöter täze görnüşini oýlap tapdylar we oňa «kompleksimer» diýip at dakdylar. Onuň üýtgeşikligi, öň biri-birine düýbünden çapraz gelýär diýlip hasap edilen häsiýetleri-de özünde jemlemegindedir. 

Ýokary hilli plastikdäki güýçli durnuklylyga eýe bolan täze maddany adaty aýna ýaly aňsatlyk bilen üfläp, dürli görnüşe salyp hem bolýar.
Onýyllyklaryň dowamynda ylymda madda näçe haýal erese we işlemek üçin näçe ýeňil bolsa, netijede ol şonça-da döwülegen bolmaly diýlen düşünjä eýerilip gelindi. Alymlar molekulýar derejedäki baglanyşygyň maksadyny üýtgedip, bu garaýşy ret etmegi başardylar. Şoňa görä, kompleksimer adaty himiki baglanyşyklaryň deregine, fiziki dartylma güýji arkaly saklanýar. Ondaky her molekulýar zynjyryň ýarysy položitel, beýleki ýarysy bolsa otrisatel zarýada eýedir. Netijede molekulalar edil magnit ýaly biri-birine ýapyşýarlar.

Şeýle gurluş sebäpli molekulalaryň arasynda has köp boşluk galýar. Bu bolsa materialyň haýran galdyryjy derejede berkligini saklamagyna mümkinçilik berýär. Kompleksimerden ýasalan önüm hatda gaty ýere gaçanda-da döwülmeýär. Mundan başga-da, bu maddy serişde öz-özüni dikeltmek ukybyna hem eýedir. Eger onda jaýryk emele gelse, şol şikeslenen ýeri, meselem, adaty fen bilen gyzdyryp, biri-birine gysmak ýeterlik. Şeýle edilende molekulýar baglanyşyklar şol bada dikelýär.


düýn 20:50
4.7k+

ABŞ-nyň asmanynda partlan meteorit birnäçe ştaty sarsdyrdy

30-njy maý güni gündiz güýçli partlan meteorit ABŞ-nyň demirgazyk-gündogar bölegini sarsdyrdy. NASA-nyň habar bermegine görä, asman jisiminiň dargan mahalynda böleklere bölünen energiýasy takmynan 300 tonna......

düýn 13:26
1.1k+

Ýapon alymlary ýeke-täk atoma esaslanýan kwant kamerasyny döretdiler

Ýaponiýaly fizikler kwant mikroskopunyň esasy hökmünde ýeke-täk rubidiý atomyny ulanýan täze wizualizasiýa usulyny işläp düzdüler. Ýaponiýanyň Döwlet tebigy ylymlar institutynyň habar bermegine görä, «atom......

düýn 13:04
4.3k+

Fizikler altynyň «ebedi lowurdysynyň» syryny açdy we ony soldurmagyň usulyny tapdy

Altynyň ony naýbaşy şaý-sep metalyna öwürýän himiki passiwligi uzak wagtlaryň dowamynda ylym üçin syr bolup galdy. Tuleýn uniwersitetiniň (ABŞ) alymlar topary ilkinji gezek altynyň okislenmäge bolan täsin......

30.05.2026 00:14
2.1k+

Gün işjeňligi kosmos galyndylarynyň orbitadan çykmagyny çaltlaşdyrýar

Alymlar Günüň işjeňliginiň artmagynyň, atmosferanyň ýokarky gatlaklarynyň giňelmegi sebäpli, kosmos galyndylarynyň Ýeriň orbitasyndan çykmagyny çaltlaşdyrýandygy barada netijä geldiler....