Niderlandlarda himiýa kanunlaryny inkär edýän we öz-özüni dikeldýän plastik döredildi

  • düýn 15:07
  • 2k+

Niderlandlaryň Wageningen uniwersitetiniň barlagçylary, professor Ýasper wan der Guhtyň ýolbaşçylygynda, materialyň düýpgöter täze görnüşini oýlap tapdylar we oňa «kompleksimer» diýip at dakdylar. Onuň üýtgeşikligi, öň biri-birine düýbünden çapraz gelýär diýlip hasap edilen häsiýetleri-de özünde jemlemegindedir. 

Ýokary hilli plastikdäki güýçli durnuklylyga eýe bolan täze maddany adaty aýna ýaly aňsatlyk bilen üfläp, dürli görnüşe salyp hem bolýar.
Onýyllyklaryň dowamynda ylymda madda näçe haýal erese we işlemek üçin näçe ýeňil bolsa, netijede ol şonça-da döwülegen bolmaly diýlen düşünjä eýerilip gelindi. Alymlar molekulýar derejedäki baglanyşygyň maksadyny üýtgedip, bu garaýşy ret etmegi başardylar. Şoňa görä, kompleksimer adaty himiki baglanyşyklaryň deregine, fiziki dartylma güýji arkaly saklanýar. Ondaky her molekulýar zynjyryň ýarysy položitel, beýleki ýarysy bolsa otrisatel zarýada eýedir. Netijede molekulalar edil magnit ýaly biri-birine ýapyşýarlar.

Şeýle gurluş sebäpli molekulalaryň arasynda has köp boşluk galýar. Bu bolsa materialyň haýran galdyryjy derejede berkligini saklamagyna mümkinçilik berýär. Kompleksimerden ýasalan önüm hatda gaty ýere gaçanda-da döwülmeýär. Mundan başga-da, bu maddy serişde öz-özüni dikeltmek ukybyna hem eýedir. Eger onda jaýryk emele gelse, şol şikeslenen ýeri, meselem, adaty fen bilen gyzdyryp, biri-birine gysmak ýeterlik. Şeýle edilende molekulýar baglanyşyklar şol bada dikelýär.


düýn 09:48
1.4k+

Ýapon alymlary wolframdan 3D çap etmegiň täze usulyny işläp düzdüler

Hirosima uniwersitetiniň alymlary iň gaty senagat materiallarynyň biri bolan wolfram-kobalt karbidinden (WC-Co) dürli önümleri 3D çap etmegiň innowasion usulyny tapdylar. Täze tehnologiýa materialy doly eretmän, ony diňe ýumşatmak arkaly işleýär...

09.02.2026 00:09
1.7k+

«Jeýms Webb» teleskopy iň uzakdaky «MoM-z14» galaktikasyny surata düşürdi

Astronomlar «Jeýms Webb» kosmos teleskopunyň kömegi bilen häzirki wagtda mälim bolan galaktikalaryň iň uzakdakysyny tapdylar. «MoM-z14» diýlip atlandyrylýan bu galaktikanyň şuglasynyň Ýer şaryna ýetmegi üçin takmynan 13,5 milliard ýyllyk ýol gerek bolýar...

07.02.2026 22:33
7.1k+

Yrakda Aleksandr Makedonskiniň ýiten şäheriniň anyk ýeri kesgitlendi

Yragyň günortasynda ylmy gözlegçiler Aleksandr Makedonskiý tarapyndan esaslandyrylan port şäheri — Tigrdäki Aleksandriýanyň ýerleşýän ýerini anyklamagy başardy. Ol asyrlaryň dowamynda ýazuw çeşmelerinden mälim bolsa-da, birmeňzeş atly birnäçe şäheriň bolmagy sebäpli, onuň anyk ýerleşýän nokady jedelli mesele bolup galypdy...

07.02.2026 17:42
3.3k+

Azyk önümleriniň ýaramlylyk möhletini uzaldýan plýonka oýlanyp tapyldy

Öz üstündäki mikroplaryň tas 100 göterimini ýok etmäge ukyply, azyk önümlerini gaplamak üçin niýetlenen innowasion material döredildi. Bu täzelik önümleriň saklanyş möhletini artdyrmaga we iýmitden zäherlenmek töwekgelçiligini azaltmaga mümkinçilik berer diýip, Tomsk döwlet uniwersitetiniň (TDU) saýtynda habar berilýär...