Azyk önümleriniň ýaramlylyk möhletini uzaldýan plýonka oýlanyp tapyldy

  • 07.02.2026 17:42
  • 3.5k+

Öz üstündäki mikroplaryň tas 100 göterimini ýok etmäge ukyply, azyk önümlerini gaplamak üçin niýetlenen innowasion material döredildi. Bu täzelik önümleriň saklanyş möhletini artdyrmaga we iýmitden zäherlenmek töwekgelçiligini azaltmaga mümkinçilik berer diýip, Tomsk döwlet uniwersitetiniň (TDU) saýtynda habar berilýär.
Mälim bolşy ýaly, polimer materiallar iýmitleri saklamak üçin örän amatlydyr. Olaryň berk, ýeňil, çeýe häsiýeti önümleri çyglylykdan we kisloroddan goraýar. Emma muňa garamazdan, bakteriýalar olaryň üstünde aňsatlyk bilen ýaşap bilýärler, bu bolsa önümiň zäherlenmegine getirýär. TDU-nyň hünärmenleri Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Sibir bölüminiň berklik fizikasy we materialşynaslyk institutynyň kärdeşleri bilen bilelikde mikroplara garşy nano-bölejikleriň kömegi arkaly bu meseläni çözdüler.
Alymlar sink oksidiniň we kümüşiň iki komponentli nano-bölejikleri bilen kämilleşdirilen polipropilen plýonkasyny işläp düzdüler. Günüň şöhlesiniň, şeýle-de emeli yşyklandyryşyň täsiri astynda bu bölejikler kislorodyň aktiw formalaryny bölüp çykarýarlar. Olar bolsa bakteriýalaryň we kömelejikleriň düzümini dargadyp, mikroplara garşy täsir edýär.
Plýonka altyn reňkli stafilokokk (Staphylococcus aureus) bakteriýalaryna we hamyrmaýa meňzeş Candida albicans kömelejiklerine garşy synagdan geçirildi we onuň netijeliligi tejribe arkaly tassyklanyldy.

Polimeriň düzümindäki nano-bölejikleriň dürli konsentrasiýalary bilen geçirilen tejribeleriň dowamynda, plýonkanyň mikrogurluşlaryň ösmegini tas 100 göterim bökdeýän, şol bir wagtyň özünde hem berkligini we ulanyş aýratynlyklaryny saklaýan iň amatly mukdary tapyldy.

Şeýle hem alymlar täze materialyň adam saglygy üçin howpsuzlygyny hem barladylar. Netijede onuň sitotoksik täsiriniň ýokdugy subut edildi.


29.04.2026 20:39
7.8k+

Pomidorlar "gygyrýar": alymlar ösümlikleriň seslerini ýazga aldylar

Ösümlikler agyryny duýanda özboluşly "gykylyk" çykarýarlar. Tel-Awiw uniwersitetiniň alymlary 2023-nji ýylda pomidor we temmäki ösümlikleri bilen geçirilen synaglar wagtynda olaryň azar berlende çykarýan......

28.04.2026 23:08
2.7k+

Genetikler DNK analizi arkaly rim imperatory Otto I-niň şahsyýetini tassykladylar

Magdeburg ybadathanasyndan tapylan galyndylaryň imperator Otto I-niňkidigi genetiki derňewler arkaly tassyklandy. Bu barada alymlar DNK barlaglaryny geçirenlerinden soň habar berdiler....

28.04.2026 17:38
3.3k+

Daşky magnit meýdany bolmadyk täsin magnit döredildi

Daniýaly alymlar täsin bir material – hrom-pirazin (Cr(pyrazine)₃) atly magnit oýlap tapdylar. Onuň adaty magnitlerden esasly tapawutly tarapy, özünde magnit güýji bar bolsa-da, daşyna hiç hili magnit......

27.04.2026 23:19
5.4k+

Saturnyň hemrasynda hatda ýeňiljek şemal hem uly tolkunlary döredip biler

Planetologlar tolkunlaryň emele gelişiniň mehanizmlerini düşündirýän uniwersal fiziki modeli işläp düzdi. JGR Planets žurnalynda çap edilen bu barlag Saturnyň Titan atly hemrasynda, hatda örän gowşak ýelleriň......