Aýdan alnan topragyň seljermesi Ýerde suwuň gelip çykyşy baradaky düşünjeleri üýtgedýär

  • 30.01.2026 20:13
  • 4k+

Aý topragynyň (regolitiň) seljermesi Ýerdäki suwuň esasy böleginiň daşarky kosmosdan gelmedik bolmagynyň mümkindigini görkezdi. Şeýle netijä takmynan 50 ýyl mundan ozal “Apollo” missiýalary tarapyndan getirilen nusgalary täzeden öwrenen amerikan alymlar geldiler.

Uzak wagtlap "ýaş Ýeriň" başda gurak bolandygyna ynanylýardy. Bu nazaryýete görä, Gün ulgamynyň içki bölegindäki ýokary temperatura buzuň saklanmagyna päsgel berýärdi we planetanyň emele gelmeginiň başlangyç tapgyrlarynda bar bolan suw bugaryp gidipdi. Soňra ummanlaryň "giçki agyr bombalama" döwründe kometalar tarapyndan getirilendigi çaklanylýardy. Şeýle-de bolsa, bu çaklamanyň kynçylyklary bardy: Ýeriň suwunyň izotop düzümi kometalaryňky bilen gabat gelmeýärdi.
PNAS žurnalynda çap edilen barlagda alymlar kislorod izotoplarynyň gatnaşygyny deňeşdirip, Aý topragynyň diňe bir göteriminiň Ýerden daşarky (asteroid/kometa) gelip çykyşa eýedigini anykladylar. Gadymy döwürlerde Aýyň we Ýeriň asteroidleriň hem-de kometalaryň meňzeş zarbalaryna sezewar bolandygy sebäpli, bu maglumatlar Ýerdäki ýagdaýa hem baha bermäge mümkinçilik berýär.
Asteroid maddasynyň esasy böleginde suw ýok diýen ýaly, kometa materialy bolsa Gün ulgamynyň içki bölegine has az mukdarda gelipdir. Bu bolsa, Ýer ummanlarynyň emele gelmeginde daşarky asman jisimleriniň paýynyň diňe bir göterimiň ujypsyz bölegine deňdigini aňladýar.
Awtorlar suwuň peýda bolmagynyň we netijede ýaşaýyş üçin şertleriň döremeginiň asteroidleriň ýa-da kometalaryň bombalamagy bilen däl-de, Ýeriň öz emele gelmeginiň içki prosesleri bilen baglanyşyklydygyny belleýärler.


düýn 09:23
3.2k+

Ýarymaý şekilli Ýer: NASA «Orion» gämisinden düşürilen suraty görkezdi

NASA «Artemis II» Aý missiýasynyň çäklerinde «Orion» kosmos gämisiniň bortundan alnan suraty hödürledi. Surata birbada seredeniňde Aý diýdirjek ýarymaý görnüşindäki Ýer şary şekillendirilipdir. Bu 1972-nji......

02.04.2026 19:23
9.3k+

Ahyrsoňy Saturnyň syry açyldy

Alymlar gözegçilikleriň dowamynda Saturnyň aýlanma tizliginiň üýtgäp durýandygyny hasaba alypdy. Aslynda bu ýagdaý fizikanyň kanunlaryna ters gelýär. Şonuň üçin alymlar onuň sebäbine düşünmäge çalyşdy we bu......

02.04.2026 11:08
4.3k+

Starlink hemrasy adatdan daşary ýagdaýdan soň orbitada weýrançylyga uçrady

SpaceX kompaniýasynyň Starlink hemrasy adatdan daşary ýagdaýdan soň orbitada weýran boldy we kosmos galyndysyna öwrüldi. Bu soňky üç aýyň dowamynda şeýle wakanyň ikinjisidir....

02.04.2026 09:27
4.9k+

53 ýylyň içinde ilkinji gezek adamlar Aýa tarap ýola düşdi. Artemis II missiýasy badalga aldy

2026-njy ýylyň 1-nji aprelinde ýerli wagt bilen sagat 18:35-de (Aşgabat wagty bilen 2-nji aprelde sagat 03:35-de) Floridanyň Kennedi adyndaky Kosmos merkeziniň 39B meýdançasyndan Orion kosmos gämisi bilen......