Aýdan alnan topragyň seljermesi Ýerde suwuň gelip çykyşy baradaky düşünjeleri üýtgedýär

  • 30.01.2026 20:13
  • 4k+

Aý topragynyň (regolitiň) seljermesi Ýerdäki suwuň esasy böleginiň daşarky kosmosdan gelmedik bolmagynyň mümkindigini görkezdi. Şeýle netijä takmynan 50 ýyl mundan ozal “Apollo” missiýalary tarapyndan getirilen nusgalary täzeden öwrenen amerikan alymlar geldiler.

Uzak wagtlap "ýaş Ýeriň" başda gurak bolandygyna ynanylýardy. Bu nazaryýete görä, Gün ulgamynyň içki bölegindäki ýokary temperatura buzuň saklanmagyna päsgel berýärdi we planetanyň emele gelmeginiň başlangyç tapgyrlarynda bar bolan suw bugaryp gidipdi. Soňra ummanlaryň "giçki agyr bombalama" döwründe kometalar tarapyndan getirilendigi çaklanylýardy. Şeýle-de bolsa, bu çaklamanyň kynçylyklary bardy: Ýeriň suwunyň izotop düzümi kometalaryňky bilen gabat gelmeýärdi.
PNAS žurnalynda çap edilen barlagda alymlar kislorod izotoplarynyň gatnaşygyny deňeşdirip, Aý topragynyň diňe bir göteriminiň Ýerden daşarky (asteroid/kometa) gelip çykyşa eýedigini anykladylar. Gadymy döwürlerde Aýyň we Ýeriň asteroidleriň hem-de kometalaryň meňzeş zarbalaryna sezewar bolandygy sebäpli, bu maglumatlar Ýerdäki ýagdaýa hem baha bermäge mümkinçilik berýär.
Asteroid maddasynyň esasy böleginde suw ýok diýen ýaly, kometa materialy bolsa Gün ulgamynyň içki bölegine has az mukdarda gelipdir. Bu bolsa, Ýer ummanlarynyň emele gelmeginde daşarky asman jisimleriniň paýynyň diňe bir göterimiň ujypsyz bölegine deňdigini aňladýar.
Awtorlar suwuň peýda bolmagynyň we netijede ýaşaýyş üçin şertleriň döremeginiň asteroidleriň ýa-da kometalaryň bombalamagy bilen däl-de, Ýeriň öz emele gelmeginiň içki prosesleri bilen baglanyşyklydygyny belleýärler.


düýn 12:14
6.1k+

Ýene birnäçe nesilden soň Marsda ýaşajak adamlaryň keşbi düýpli özgerer

Mars planetasynda uzak wagtlap ýaşamak ynsan anatomiýasyny düýpli üýtgeşmelere sezewar edip biler. Perm politehniki uniwersitetiniň dosenti, alym Wladislaw Nikitin hem bu hakynda özüniň ylmy çaklamalaryny öňe......

24.04.2026 14:31
2.5k+

Günde X2.5 derejeli güýçli partlama bolup geçdi

Şu gün sagat 06:07-de (Aşgabat wagty bilen) Günde X2.5 derejeli partlama hasaba alyndy. Bu ýagdaý, soňky iki ýarym aýyň dowamyndaky iň güýçli hadysalaryň biridir. Şoňa meňzeş derejedäki partlama (X4.2) iň......

21.04.2026 22:51
3.6k+

Bir sagatda 23 ýyldyz: ertir gije iň işjeň meteor ýagyşynyň tomaşasy bolar

Ýakyn gijelerde Lirid meteor ýagyşynyň işjeňlik nokady ýetip gelýär. Bu asman şüweleňi 30-njy aprele çenli dowam eder, ýöne iň ýokary nokada 22-nji aprelden 23-nji aprele geçilýän gijede garaşylýar....

21.04.2026 15:36
6.6k+

Aýyň daşyndan aýlanyp gaýdan astronawt iPhone 17 Pro Max-da alnan «Ýeriň ýaşyşynyň» wideosyny paýlaşdy

Aýyň daşyndan aýlanyp gaýdan «Artemis II» missiýasynyň serkerdesi Rid Waýzman seýrek duş gelýän kosmos hadysasynyň — Ýer şarynyň Aýyň gözýetiminden ýaşyp barýan pursatynyň wideosyny paýlaşdy. Bu kadrlar......