Dünýäniň iň güýçli radioteleskopy Älemi öňküsindenem has içgin «synlap» başlar

Dünýäniň iň güýçli radioteleskopy bolan Atacama Large Millimeter Array (ALMA) 145 täze kriogen signal güýçlendirijisini aldy. Gallium indium arsenid çiplerinde gurlan bu teleskoplar galmagaly köpeltmezden, signaly 300 esse güýçlendirýär.
Täzelenmegiň netijesinde enjam iň gowşak kosmiki signallary hem ýazga alyp biler, bu bolsa Älem ýaşaýşynyň irki tapgyrlaryny öwrenmek üçin möhümdir.
Çilidäki ALMA toplumy Uly partlamadan soňky ilkinji 100 million ýylyň dowamynda Älemi synlamak üçin niýetlenendir. Teleskopyň radiodiapazony optiki we infragyzyl diapazonlarda tutup bolmaýan sowuk gazy we tozany anyklamaga mümkinçilik berýär. Taslama Ýewropada ABŞ-nyň, Ýaponiýanyň we beýleki ýurtlaryň gatnaşmagynda işlenip düzüldi.
Täze güýçlendirijiler öň ýeterlik derejede abzallaşdyrylmadyk 67–116 GGs ýygylyk diapazonynda işleýär. Olar Fraungofer amaly fizika institutynyň we Maks Plank radioastronomiýa institutynyň fizikleri tarapyndan işlenip düzüldi. mHEMT tranzistorlaryna esaslanýan MMIC tehnologiýasy galmagalyň iň pes  we signalyň iň güýçli bolmagyny üpjün edýär.
Olaryň kömegi bilen alymlar sowuk ýyldyzara gurşawy, protoplanetar diskleri öwrenip, çylşyrymly organiki molekulalary — ýaşaýşyň mümkin bolan öňbaşçylaryny — gözläp bilerler, bu bolsa ýyldyzlaryň, planetalaryň emele gelmegi we Älemde ýaşaýşyň döremegi üçin şertler baradaky düşünjämizi giňelder.