Alymlar nanotirannozawrlaryň ýaşap geçendigini subut etdiler

  • 02.11.2025 23:39
  • 4.3k+

Demirgazyk Karolina ştatynyň uniwersitetinden amerikaly paleontologlar nanotirannozawrlaryň, hakykatdanam, gadymy ýyrtyjylaryň aýratyn görnüşi hökmünde ýaşap geçendigini tassyklady. Olar tapylan nusgalaryň biriniň süňklerini gaýtadan seljerip, şeýle netijäni öňe sürdi.

Gözleg onuň ýaşynyň ölen wagty 20 ýyl töweregidigini görkezdi. Bu nanotirannozawryň, ozal çak edilişi ýaly, tirannozawryň ýaş wekili däl-de, uly jandar bolandygyny aňladýar.

“Bu açyş Ýeriň soňky dinozawrlarynyň ýaşan gurşawynyň hasap edilişinden has baý we has bäsdeşlikli bolandygyny aňladýar. Aýratynam, biziň açyşymyz şa tirannozawrlaryň mezozoý ekoulgamynyň ýeke-täk “şalary” bolmandygyny görkezýär. Olaryň ýanynda has ýeser we çalasyn awçy-nanotirannozawrlar hem ýaşapdyr” – diýip, uniwersitetiň dosenti Lindsi Zanno belledi.

Nanotirannozawrlaryň bolandygy baradaky jedel onlarça ýyl bäri dowam edip gelýär. Olaryň daşa öwrülen galyndylary geçen asyryň ortalarynda we häzirki asyryň başlarynda Montanadaky Hell-Krik geologik çökündilerinde tapyldy. Süňkleriň kiçi bolmagy we ýaşdygy baradaky çaklamalar ozal bu görnüşiň özbaşdakdygy barada şübhe döredipdi.
Täze ylmy gözleg tirannozawrlaryň 200-den gowrak nusgasyny gurşap aldy. Alymlar ozal öwrenilen wekilleriň ýaşynyň ösüş depgini baradaky nätakyk maglumatlar sebäpli kiçeldilendigini anyklady. Soňky maglumatlar üçünji tapylan nusganyň uly ýaşlydygyny, şeýle-de kelleçanagyň gurluşynda, dişleriň sanynda we nerw kanallarynda tapawutlaryň bardygyny tassyklady. Bu aýratynlyklar ony aýratyn görnüş – Nanotyrannus lethaeus diýip kesgitlemäge mümkinçilik berdi.
Tapyndy giçki hek döwrüniň ýyrtyjylarynyň köpdürlüligi we ekologiýasy baradaky düşünjeleri giňeldýär.


16.01.2026 15:17
4.8k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...

16.01.2026 15:12
2.8k+

Alymlar uçuşdan soň astronawtlaryň beýnisiniň formasynyň üýtgeýändiginiň üstüni açdylar

Kosmosa uçuş astronawtlaryň bedenine täsir edip, olaryň myşsalarynyň ýitmegine, süňk dykyzlygynyň peselmegine we suwuklyk hem elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Emma bu-da hemmesi däl. Alymlar mikrograwitasiýanyň täsirlerini öwrenenlerinden soň, älem giňişligine uçuşyň astronawtlaryň beýnisiniň gurluşyna täsir edýändigini-de anykladylar...

14.01.2026 10:20
2.4k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.4k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...