Alymlar reňkli we has takyk rentgen suratlaryny almagy başardylar

  • 25.09.2025 20:22
  • 2.7k+

Amerikanyň Sandia National Laboratories ylmy-barlaghanasynyň barlagçylary has ýokary takyklygy bolan reňkli rentgen suratlaryny almaga mümkinçilik berýän täze tehnologiýa oýlap tapdylar.

Taslamanyň ýolbaşçysy Edward Himenes bu usulyň köp metallardan peýdalanylýan reňkli giperspektral rentgen wizualizasiýasy diýlip atlandyrylýandygyny aýtdy. Ol reňkli şekiller döretmäge mümkinçilik berýär, bu bolsa materiallary tanamagy we kemçilikleri tapmagy aňsatlaşdyrýar.
Adaty rentgen suratlarynyň hili we aýdyňlygy boýunça çäklendirmeleri bar. Sandia-nyň alymlary bu meseläni çözmek üçin rentgen şöhleleriniň fokus nokadyny kiçeltdiler. Munuň üçin olar wolfram, molibden, altyn, samariý we kümüş ýaly dürli metallardan taýýarlanan kiçijik nusgalary ýörite nagyş bilen ulandylar.


Metallardan ybarat anodyň her nokady şöhleden kiçi edilip döredildi, bu bolsa fokus nokadynyň ölçegini netijeli azaltdy. Dürli metallar dürli reňkli rentgen şöhlelerini çykarýar. Energiýany tanap bilýän detektor arkaly alymlar fotonlary aýratyn sanap, olaryň energiýasyny ölçäp bilerler. Netijede elementleriň dykyzlygyny we düzümindäki maddalary kesgitlemek mümkin bolýar. Şeýlelikde has aýdyň we reňkli suratlar alnar, olar obýektiň gurluşy barada giňişleýin maglumat berýär.
Alymlaryň pikirine görä, bu tehnologiýa howa menzilleriniň howpsuzlyk gulluklarynda, harytlaryň hil barlagynda, howpsuz synag usullarynda we häzirki zaman önümçilik proseslerinde ulanylyp bilner. Şeýle hem ol lukmançylyk diagnostikasynyň takyklygyny ýokarlandyryp biler.


16.01.2026 15:17
4.9k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...

16.01.2026 15:12
2.9k+

Alymlar uçuşdan soň astronawtlaryň beýnisiniň formasynyň üýtgeýändiginiň üstüni açdylar

Kosmosa uçuş astronawtlaryň bedenine täsir edip, olaryň myşsalarynyň ýitmegine, süňk dykyzlygynyň peselmegine we suwuklyk hem elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Emma bu-da hemmesi däl. Alymlar mikrograwitasiýanyň täsirlerini öwrenenlerinden soň, älem giňişligine uçuşyň astronawtlaryň beýnisiniň gurluşyna täsir edýändigini-de anykladylar...

14.01.2026 10:20
2.4k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.4k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...