Alymlar syçanlaryň göni içinde işleýän böwrek modelini ösdürip ýetişdirdi

  • 21.09.2025 21:20
  • 1.8k+

Alymlar barlaghanada janly syçanlary ulanyp, emeli böwrek modelini ösdürip ýetişdirdiler. Olar böwregiň iki esasy elementini: gany süzýän nefronlary we peşewi ýygnaýan turbalary birleşdirýän aýratyn gurluşlary – assembloidleri ulandy. Ylmy iş Cell Stem Cell žurnalynda neşir edildi.

Ozal alymlar ýa-ha nefronlary, ýa-da turbalary aýratynlykda döredip bilýärdi. Ýöne bu keselleri öwrenmek üçin mümkinçilikleri çäklendirýärdi. Täze tehnologiýa iki komponenti birleşdirmäge mümkinçilik berdi we netijede tebigy organa ýakyn model alyndy. Bu, alymlaryň maglumatlaryna görä, her ýedinji uly adamda duş gelýän böwrek kesellerini çuňňur öwrenmäge ýol açýar.
Assembloidler kemala gelmedik böwrek öýjüklerinden alyndy, soňra syçanlaryň garyn boşlugyna oturdyldy. Olar organizmde ösmegini dowam etdirip, ulaldy we birleşdiriji dokumany hem-de gan damarlaryny emele getirdi.
Olar hakyky böwregiň işleýiş alamatlaryny görkezdi: gany süzdi, beloklary çekdi, böwrek gormonlaryny işläp çykardy we peşewiň emele gelmeginiň irki tapgyrlaryny görkezdi. Ösüş derejesi boýunça olar täze doglan syçanjygyň böwregi ýalydy.
Alymlar adam öýjüklerinden hem assembloidleri almaga synanyşdy. Ýöne olaryň kemala gelendigini bäbegiň böwrekleri bilen deňeşdirmek entek mümkin däl, sebäbi ylymda deňeşdirmek üçin şeýle organlaryň nusgalary ýok. Ýöne ylmy gözlegçiler olaryň başlangyç tapgyrlardan has ösendigini belleýär. 

 


16.01.2026 15:17
4.9k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...

16.01.2026 15:12
2.9k+

Alymlar uçuşdan soň astronawtlaryň beýnisiniň formasynyň üýtgeýändiginiň üstüni açdylar

Kosmosa uçuş astronawtlaryň bedenine täsir edip, olaryň myşsalarynyň ýitmegine, süňk dykyzlygynyň peselmegine we suwuklyk hem elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Emma bu-da hemmesi däl. Alymlar mikrograwitasiýanyň täsirlerini öwrenenlerinden soň, älem giňişligine uçuşyň astronawtlaryň beýnisiniň gurluşyna täsir edýändigini-de anykladylar...

14.01.2026 10:20
2.4k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.4k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...