Beýik Britaniýada 241 million ýyl ozal ýaşap geçen hažžyklaryň gadymy garyndaşy tapyldy

  • 14.09.2025 23:22
  • 5.1k+

Beýik britaniýaly alymlar, takmynan, 241 million ýyl ozal Angliýanyň günorta-günbataryndaky kenarda ýaşap geçen gadymy süýrenijileriň galyndylaryny tapdylar. Nätekiz dişli kiçijik jandar lepidozawr toparyna - häzirki zaman hažžyklarynyň, ýylanlaryň we adaty bolmadyk Täze Zelandiýa gatteriýalarynyň ata-babalaryna degişlidir. Bu görnüşe Agriodontosaurus helsbypetrae diýilýär. Bu açyş Nature žurnalynda beýan edildi.

Port galyndylar lepidozawrlaryň iň gadymy subutnamasy bolup, toparyň irki ewolýusiýasy barada möhüm düşünje berýär.
Agriodontozawrlar Trias döwrüniň ortalarynda ölen bolsa gerek. Onuň galyndylary paleontolog Robert Koram tarapyndan 2015-nji ýylda Sidmut şäheriniň golaýyndaky kenar ýakasyndaky gaýadan tapyldy. Kelleçanagy we oňurgasy haýwanyň juda kiçidigini - uzynlygy 10 santimetrdigini görkezýär. Ol eliň aýasyna sygardy.
Agriodontozawr tapylmazdan ozal, iň gadymy lepidozawr Germaniýadan tapylan Wirtembergiýa bolupdy. Täze nusga 3-7 million ýyl köne we 241-244 million ýyl ozal ýaşap geçipdir. Süýrenijileriň tapawutly aýratynlyklary irki lepidozawrlaryň orta triasa çenli eýýäm ep-esli özgerendigini görkezýär.
Käbir paleontologlar toparyň iň gadymy wekili hökmünde tapylan galyndynyň  ýagdaýy barada henizem jedel edýärler.


20.02.2026 14:55
4.7k+

Ýaponiýanyň gadymy "gaplaňlary" hakykatda gowak arslanlary bolup çykdy

Uzak wagtlap Ýaponiýanyň adalarynda gadymy döwürlerde gaplaňlaryň ýaşapdyr diýlip hasaplanýardy. Emma täze geçirilen DNK barlaglary bu ýyrtyjylaryň aslynda meşhur gowak arslanlarydygyny subut etdi. Häzirki wagtda Ýaponiýanyň tebigatynda ýolbars ýa-da gaplaň ýok...

19.02.2026 22:40
4.9k+

Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler

Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr...

18.02.2026 19:30
4.9k+

Sudandaky 4000 ýyllyk aramgäh Kerma medeniýetiniň gizlin däplerinden habar berýär

Sudanyň Baýuda çölünde geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda alymlar takmynan 4000 ýyl ozalky döwre degişli bolan täsin gubury ýüze çykardylar. Bu tapyndy biziň eýýamymyzdan öňki 2500–1500-nji ýyllar aralygynda gülläp ösen gadymy Nubia patyşalygy — Kerma baradaky bilinýän maglumatlary has-da baýlaşdyrdy...

18.02.2026 12:14
4.4k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...