Hytaýda kosmos jümmüşini öwrenmek boýunça dünýäde ilkinji assosiasiýa döredildi

  • 10.07.2025 20:55
  • 2.8k+

Hytaýyň Hefeý şäherinde (Anhoý welaýaty) Kosmos jümmüşini öwrenmegiň halkara assosiasiýasy (International Deep Space Exploration Association, IDSEA) resmi taýdan işe başlady. Ol doly derejede bu ugra ünsi gönükdirýän dünýäde ilkinji ylmy gurama boldy.

Assosiasiýa Hytaýyň öňdebaryjy dört guramasynyň: Kosmos jümmüşini öwrenmek barlaghanasynyň, CNSA-nyň Aý gözlegleri we kosmos maksatnamalary merkeziniň, Hytaý astronawtika jemgyýetiniň we Hytaý kosmos gözlegleri jemgyýetiniň gatnaşmagynda döredildi. IDSEA-nyň döredilmegine Planetary Exploration, Horizon 2061 fransuz başlangyjy hem goşant goşdy.
Iki ýyl taýýarlykdan soň, 20 hytaý akademiginiň we 31 halkara alymyň goldawy bilen gurama HHR-iň Döwlet geňeşiniň tassyknamasyny alyp, Raýat işleri ministrliginde hasaba alyndy.
Assosiasiýany işe girizmek dabarasy 7-nji iýulda boldy. Çärä 100-den gowrak adam, şol sanda CNSA-nyň, Raýat işleri ministrliginiň, ýerli häkimiýetleriň, Hytaýyň ylym we tehnologiýa assosiasiýasynyň, daşary ýurt ilçihanalarynyň, şeýle-de halkara guramalarynyň wekilleri gatnaşdy. 16 daşary ýurt guramalaryndan we 70-den gowrak agentliklerden, uniwersitetlerden we institutlardan gutlag gelip gowuşdy.
IDSEA-nyň prezidenti Hytaýyň inženerlik akademiýasynyň akademigi U Weýžen saýlandy. Beýanda kosmos jümmüşiniň “toparlaýyn adamzat başlangyçlary” hökmünde ähmiýeti nygtalyp, Si Szinpiniň planetara missiýalaryny ösdürmäge çagyryşy bellendi.
Assosiasiýanyň maksady Aý ylmyny, planetar gözlegleri, asteroid howpuny azaltmagy we şuňa meňzeş dissiplinalary öz içine alýar.


düýn 16:33
2k+

ESA iň täze howa hemrasyndan alnan ilkinji suratlary görkezdi

Brýusselde geçirilen Ýewropa kosmos maslahatynda Meteosat hemrasynyň üçünji nesline degişli bolan MTG-S (Sounder) hemrasyndan alnan ilkinji suratlar jemgyýetçilige hödürlendi. Bu suratlar missiýanyň atmosferanyň temperaturasy we çyglylygy baradaky maglumatlary ýygnamak ukybyny subut edýär...

düýn 11:10
4.2k+

Ýerden 146 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýaşaýyş üçin ýaramly planeta tapyldy

Halkara astronomlar topary ýaşaýyş üçin ýaramly bolmagy mümkin bolan täze bir planetany ýüze çykardylar. Ol Ýer şaryndan takmynan 146 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýerleşýär. Bu açyş barada The Guardian neşiri Astrophysical Journal Letters žurnalynda çap edilen barlaga salgylanyp habar berýär...

düýn 08:52
1.9k+

Haýsy döwlet ylmy-barlaglar üçin köp çykdajy edýär? 25 ýylyň infografikasy

Soňky ýigrimi ýylyň dowamynda ylmy-barlag we tejribe-gurnamaçylyk işlerine (NIOKR /R&D) gönükdirilýän global çykdajylar ep-esli artdy. 2000-nji ýylda bu görkeziji 1 trillion dollardan hem az bolan bolsa, 2024-nji ýyla çenli 3 trillion dollara golaýlady...

30.01.2026 20:13
3.5k+

Aýdan alnan topragyň seljermesi Ýerde suwuň gelip çykyşy baradaky düşünjeleri üýtgedýär

Aý topragynyň (regolitiň) seljermesi Ýerdäki suwuň esasy böleginiň daşarky kosmosdan gelmedik bolmagynyň mümkindigini görkezdi. Şeýle netijä takmynan 50 ýyl mundan ozal “Apollo” missiýalary tarapyndan getirilen nusgalary täzeden öwrenen amerikan alymlar geldiler...