Niderlandlar Nigeriýa XV-XIX asyrlara degişli 119 sany gymmatly artefakty yzyna gaýtaryp berdi

  • 28.06.2025 13:44
  • 4.9k+

Nigeriýa Niderlandlardan XV-XIX asyrlarda Benin Patyşalygy döwründe döredilen, medeni mirasa degişli 119 sany esbap aldy. Bu XIX asyryň ahyryndan bäri Nigeriýa yzyna geçirilen iň köp möçberdäki medeni emläk boldy diýip, Arise News neşiri  habar berdi.

Gymmatlyklaryň yzyna gaýtarylmagy köp ýyllyk gepleşikleriň we resmi haýyşlaryň netijesi boldy. Ýurtlaryň arasynda 2025-nji ýylyň fewralynda ylalaşyk gazanylypdy. Medeni mirasyň gymmatlyklarynyň yzyna geçirilýändigi barada Niderlandlaryň Medeniýet ministrligi yglan etdi.
Gymmatlyklaryň köpüsi benin bürünçleri diýlip atlandyrylýan zatlardan ybarat, olara häzirki Nigeriýanyň günortasynda ýaşap geçen Benin Patyşalygynyň ussalary  tarapyndan döredilen bürünç we latun önümleri degişli. 1897-nji ýylda britan konsuly Jeýms Fillips we onuň ýoldaşlary heläk bolandan soň, britan goşunlary Beniniň döwlet gurluşyny ýykdy, köşgi talady we artefaktlary Beýik Britaniýa alyp gitdi. Soňra bolsa olar Niderlandlaryň muzeýleri bilen birlikde dünýäniň muzeýlerine düşdi. Umuman alanyňda, 20 ýurtda 5000-den gowrak şuňa meňzeş gymmatlyklaryň bardygy mälim.
Leýden şäherindäki Bütindünýä muzeýiniň we Rotterdam muzeýiniň ýygyndysynda saklanýan artefaktlar (heýkeljikler, atýazgylar, şaý-sepler we beýleki zatlar) taryhy watanyna gaýtaryldy. Geçirilen zatlaryň dördüsi Lagosdaky Milli muzeýde saklanar, galanlary Benin-Sitidäki Beniniň öňki hökümdarlarynyň köşgündäki muzeýe geçiriler.
Soňky ýyllarda Nigeriýanyň hökümeti köp sanly medeni gymmatlyklaryň beýleki ýurtlardan yzyna gaýtarylmagyny üpjün etdi. 2022-nji ýylda Londondaky Horniman muzeýi kolleksiýasynyň bir bölegini, 2023-nji ýylda bolsa Kýölndäki Rautenştrauh-Ýostyň Etnografik muzeýi bir bölegini Nigeriýa berdi.


11.03.2026 10:27
5.3k+

Niderlandly arhitektorlar Ýerewanda Ararat dagynyň panorama görnüşini açýan ylmy merkezi gurýarlar

Niderlandlaryň MVRDV binagärlik firmasy Ermenistanyň paýtagty Ýerewanda Inženerçilik we amaly ylymlaryň konwergensiýa merkezi EU Tumo-nyň adaty bolmadyk binasynyň gurluşygyna başlady. Geljekki bina Razdan derýasyna we Ararat dagyna bakýan daglyk ýerde ýerleşer...

09.03.2026 12:25
5.4k+

Niderlandly zenanyň öýünden Rembrandtyň 35 sany asyl nusgadaky grawýurasy tapyldy

Niderlandlaryň Zýutfen şäheriniň ýaşaýjysy Şarlotta Maýer öz öýünden meşhur suratkeş Rembrandtyň goly bilen döredilen 35 sany asyl nusgadaky grawýurany tapdy. ArtNews neşiriniň habar bermegine görä, bu eserler dürli wagtlarda onuň atasy tarapyndan satyn alnypdyr...

03.03.2026 14:57
1.3k+

Aýdym-saz we sungat eserleri güýçli emosiýa döredýärmi? Alymlar munuň sebäbini genlerden tapdylar

Alymlar aýdym-sazyň, goşgularyň ýa-da şekillendiriş eserleriniň lezzetinden emele gelýän endamyň tikeneklemek ýagdaýynyň sebäbiniň genlerde ýerleşýändigini we nesilden-nesle geçip bilýändigini anykladylar. Sungata bolan güýçli duýgurlyk we fiziologik täsirler hemmelerde gabat gelmeýär...

23.02.2026 12:44
3.4k+

Britaniýa XIX asyrda Nigeriýadan alnyp gidilen 116 sany ýadygärligi yzyna bermäge razy boldy

Kembrij uniwersiteti XIX asyryň ahyrynda britan goşunlary tarapyndan Afrikadan alnyp gidilen 116 sany taryhy sungat eserini Nigeriýa gaýtaryp bermek barada karar kabul etdi. Bu gymmatlyklar sebitiň medeni mirasynyň iň möhüm bölekleri hasaplanýar...