James Uebb kosmos teleskopy (JWST) astronomlara ýene bir möhüm açyşy etmäge kömek etdi, ýagny ol alymlara Plutonyň adaty bolmadyk howa ulgamyny açmaga mümkinçilik berdi. Gözegçilikler planetanyň üstündäki belentlikdäki dumanyň onuň ekstremal howa şertlerine işjeň täsir edýändigini görkezdi. Bu Plutony Gün ulgamyndaky obýektleriň arasynda özboluşly edýär.
Täze maglumatlar Nature Astronomy žurnalynda çap edildi.
300 km-den gowrak belentlikdäki köp gatly mawy duman ilkinji gezek 2015-nji ýylda New Horizons zondy arkaly ýüze çykaryldy. Indi JWST infragyzyl gurallaryň kömegi bilen onuň gündizine Gün energiýasyny özüne siňdirýän we gijelerine ony infragyzyl ýylylyk görnüşinde şöhlelendirýän kiçijik organiki bölejiklerden ybaratdygyny görkezdi.
"Bu düýbünden täze bir howa" diýip, barlag işine ýolbaşçylyk eden, Pariž obserwatoriýasyndan Tangi Bertran düşündirdi. Onuň sözlerine görä, şeýle "sowadyjy täsir" atmosferanyň ýokarky gatlaklarynyň temperaturasyny 30° C-den –203° C çenli peseldýär, munuň özi öňki modelleriň çak edişinden has pesdir.
Ondan öň teoriýany barlamaga Plutonyň hemrasy Haronyň şöhlesi päsgelçilik döredipdi. Emma James Uebbiň güýji ilkinji gezek iki obýektden gelýän signallary aýrybaşgalamaga mümkinçilik berdi. Seljerme dumanyň infragyzyl şöhlesiniň hasaplamalara laýyk gelýändigini tassyklady.
"Planetalar ylmynda gipotezalaryň çalt – bary-ýogy birnäçe ýylda tassyk bolýan wagty gaty seýrek " – diýip, Kaliforniýa uniwersitetinden Si Çžan belledi.
Barlagçylar şuňa meňzeş prosesler beýleki obýektlerde hem bolup biler diýip hasaplaýarlar. Bu açyş Ýeriň irki howasyny öwrenmekde hem peýdaly bolup biler.
