Salwadorda piramida gurluşynyň depesinde arheologlar täsin ýüzleri bolan 2400 ýyllyk keramiki gurjaklary tapdy – olaryň ýüz keşbi syn ediş burçuna baglylykda üýtgeýär.
Ilkibaşda alymlar gurjaklaryň gurban etme hökmünde ulanylandygyny çaklady, ýöne artefaktlaryň golaýynda adam galyndylary tapylmady. Indi hünärmenler artefaktlaryň däp-dessurlarda we teatr çykyşlarynda hakyky ýa-da mifiki wakalary gürrüň bermek üçin ulanylandygy baradaky pikiri öňe sürýär.
Live Science bilen söhbetdeşlikde Warşawa uniwersitetinden arheolog Ýan Şimanskiniň gürrüň bermegine görä, tapyndylaryň iň täsin aýratynlygy gurjaklaryň ýüz keşbini üýtgetmegi boldy. Göz derejesinde seredeniňde, olar gaharly, eger ýokardan seretseň – gülümsireýän ýaly, aşakdan bolsa – gorkan ýaly görünýär. Ähtimal, bu aýratynlyk gurjaklary çykyşlarda has täsirli etmek üçin oýlanyp tapylan bolsa gerek.
Üç heýkeliň boýy 30 sm, beýleki ikisiniňki 18 we 10 sm ýetýär. Uly gurjaklarda egin-eşik ýa-da bezeg ýok, kiçi gurjaklarda bolsa saç we gulakhalkalar bar.
Şimanskiniň aýtmagyna görä, öň şeýle artefaktlar ilki ulanylan ýerinde diňe bir gezek – 2012-nji ýylda Gwatemalada tapyldy. Şol gurjaklar b.e.öň 350-100-nji ýyllarda taýýarlanypdyr, Salwadorda tapylanlar bolsa b.e.öň 400-nji ýylda döredilipdir. Bu sebitleriň arasyndaky medeni gatnaşyklary görkezip biler.
Gynansak-da, Salwadoryň çäklerinde ýewropalylar gelmezden ozal ýaşan halklar barada ylmy gözlegler käbir sebäplere görä kynlaşýar: sebitde dykyz gurluşlar sebäpli gazuw-agtaryş işlerini geçirmek kyn, mundan başga-da, b.e. 400-500-nji ýyllarynda artefaktlaryň köpüsi Ilopango wulkany atylandan soň galyň kül gatlagynyň aşagynda galypdyr.
