Hindistanda dünýäniň iň köp adam gatnaşan dini dabarasy – Maha Kumbha Mela geçirilip tamamlandy. Bu dabara «mukaddes küýze baýramy» diýlip hem atlandyrylýar. Dabara ýurduň demirgazygyndaky Uttar-Pradeş ştatynyň Praýagraj şäherinde, Gang we Ýamuna derýalarynyň birleşýän nokadynda geçirildi.
CNN-iň habaryna görä, suwlaryň hapalanma derejesiniň ýokarydygy baradaky duýduryşlara garamazdan, soňky 45 günüň dowamynda bu derýalaryň suwlaryna 620 milliondan gowrak adam çümüp çykdy. Bu Hindistanyň 1,4 milliardlyk ilatynyň tas ýarysy diýen ýalydyr.
Kumbha Mela – hindi dini bolan induizmiň tarapdarlarynyň mukaddes ýerlere edýän köpçülikleýin zyýaratydyr. Zyýaratçylar bu mukaddes suwlarda ýuwunmagyň günälerini arassalaýandygyna ynanýarlar. Däp-dessur wagtynda olar suwa bütinleý çümýärler, suwdan elleri bilen alyp içýärler, soňra ony küýzelerine dolduryp öýlerine alyp gidýärler. Hindi maşgalalaryň, tas ählisiniň diýen ýaly, öýlerinde Gang derýasyndan alnan suwly küýze bolýar. Ol hindileriň ähli möhüm dini dabaralarynda, hususan-da täze doglan çaga ýuwulanda, toý wagtynda we adamlaryň aradan çykmazynyň öňüsyrasynda ulanylýar.
Kumbha Mela adamlaryň dünýädäki iň uly ýygnanyşygydyr. Bu dabara şeýle bir uly göwrümde geçirilýär welin, ony hatda kosmosdan hem görmek bolýar. Aslynda bu däp-dessur dürli görnüşlerde her ýyl geçirilýär, emma şu ýylky dabaranyň ady Maha Kumbha Mela (Beýik Kumbha Mela) bolup, ol diňe 144 ýyldan bir gezek geçirilýär. Şonuň üçin hem ol dini ynançly adamlar üçin has-da möhüm hasaplanýar.
Festiwalyň öňüsyrasynda Hindistanyň Ýokary ekologiýa kazyýeti degişli döwlet gulluklaryna derýalaryň suwlarynyň arassalygyny barlamaklaryny tabşyrdy. Suwuň içmek we ýuwunmak üçin ýeterlik derejede arassa bolmagy boýunça gözegçilik güýçlendirilmelidi, suwlardan nusgalar ýygnalmalydy we arassalanmadyk hapa suwlaryň hem-de galyndylaryň derýalara akdyrylmagyna ýol berilmeli däldi.
Emma suwlaryň hiline gözegçilik boýunça döwlet gullugynyň 3-nji fewralda hödürlän hasabatynda, derýalaryň suwlarynda fekal koliforma bakteriýalaryň (hapa suwlar we taşlantgylar sebäpli, suwuň hapalanma derejesiniň esasy görkezijisiniň) derejesiniň howpsuzlyk çäginden (100 ml suwda 2500 birlik) ep-esli ýokarydygy görkezildi.
Hasabata görä, Praýagrajyň töweregindäki Gang we Ýamuna derýalarynyň dürli ýerlerinde suwuň hapalanma derejesi howpsuzlyk çäginden, ýagny 1000 birlikden örän ýokary bolup, holera we tif ýaly ýokanç keselleriň ýaýramak töwekgelçiligini artdyrýardy. Emma Uttar-Pradeşiň baş ministri Ýogi Aditýanath hökümetiň hasabatynyň dogrulygyny ret edip, derýalaryň suwlarynyň howpsuzdygyny öňe sürdi.
Bütindünýä bankynyň maglumatlaryna görä, Gang derýasyna her gün, takmynan, 3 milliard litr hapa suw akdyrylýar we olaryň diňe bir bölegi derýa ýetmezden öň arassalanýar. Gang derýasynyň şahasy bolan Ýamuna hem zäherli himikatlar we arassalanmadyk hapa suwlar bilen hapalanýar.
Festiwalyň öňüsyrasynda guramaçylar «Ýaşyl Kumbha» atly başlangyjy yglan edip, bir gezek ulanylýan plastmassalaryň gadagan ediljekdigini we sanitariýa howpsuzlygynyň güýçlendiriljekdigini aýdypdylar. Emma bilermenleriň aýtmagyna görä, bu çäreleri doly amala aşyryp bolmady. Sebäbi, dabara meýilleşdirilenden 250 million adam köp gatnaşdy. Adamlaryň sanynyň garaşylandan has köp bolandygy üçin, ekologiýa meseleleri has hem çylşyrymlaşdy.
